Làm thế nào để xác định cần điều trị I-131 sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp?

Sau khi phẫu thuật ung thư tuyến giáp, nhiều bệnh nhân phải đối mặt với quyết định quan trọng về việc có nên tiến hành điều trị bằng I-131 hay không. Phần lớn người bệnh có thể không cần điều trị này nếu nguy cơ tái phát thấp, nhưng những ai có bệnh còn sót hoặc tình trạng di căn có thể nhận được nhiều lợi ích từ liệu pháp này.

Cơ chế tác động của I-131 với tế bào ung thư tuyến giáp

Tuyến giáp là cơ quan duy nhất trong cơ thể có khả năng hấp thụ iod để tổng hợp hormone. Ngay cả sau khi đã phẫu thuật, nếu một phần mô tuyến giáp hoặc tế bào ung thư còn tồn tại, chúng vẫn có khả năng hấp thu iod. Khám Phá Thuốc Giảm Cholesterol Mới Được FDA Phê Duyệt Hướng Dẫn Chọn Thuốc Nhỏ Mắt Phù Hợp Với Tình Trạng Mắt

I-131 là một dạng iod phóng xạ, được sử dụng để vận chuyển bức xạ đến các tế bào cần điều trị. Khi được đưa vào cơ thể, I-131 sẽ tập trung chủ yếu ở các mô tuyến giáp còn sót hoặc các tế bào ung thư khả năng hấp thu iod. Tại đây, bức xạ beta từ I-131 sẽ tiêu diệt các tế bào này, trong khi bức xạ gamma hỗ trợ bác sĩ theo dõi hiệu quả điều trị thông qua các hình ảnh.

Mục tiêu điều trị bằng I-131 bao gồm:

• Tiêu diệt phần mô tuyến giáp còn sót lại sau phẫu thuật.
• Tiêu diệt các ổ tế bào ung thư rất nhỏ mà các phương pháp chẩn đoán không phát hiện được.
• Điều trị các tổn thương ung thư đã được xác định, như hạch cổ hoặc các ổ di căn vẫn còn khả năng hấp thu iod.

Việc xác định chính xác mục tiêu điều trị sẽ giúp bác sĩ chọn lựa liều lượng I-131 phù hợp và đánh giá hiệu quả của liệu pháp sau điều trị.

Tiêu chí nào để quyết định điều trị I-131 sau phẫu thuật?

Trước đây, I-131 thường được sử dụng rộng rãi sau khi cắt toàn bộ tuyến giáp. Tuy nhiên, các hướng dẫn y khoa hiện nay, cụ thể là hướng dẫn của Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ năm 2025, yêu cầu bác sĩ đánh giá kích thước khối u, mức độ xâm lấn, gánh nặng hạch, và các thông số khác trước khi quyết định về việc sử dụng I-131.

Nghiên cứu ESTIMABL2 cho thấy ở bệnh nhân có nguy cơ thấp, nếu được lựa chọn điều trị đúng, thì việc không dùng I-131 sau phẫu thuật vẫn có thể giữ được hiệu quả kiểm soát bệnh. Điều này giúp người bệnh tránh được những điều trị không cần thiết, giảm thiểu phơi nhiễm phóng xạ và các tác dụng phụ không mong muốn.

I-131 thường được xem xét khi có:

• Xâm lấn rộng, bệnh còn sót, hoặc hạch lớn.
• Mô học có nguy cơ cao, thyroglobulin tăng bất thường.
• Di căn xa còn hấp thu iod.

Việc không điều trị kịp thời có thể dẫn đến giảm cơ hội kiểm soát bệnh.

Nguyên tắc chuẩn bị cho bệnh nhân

Để điều trị đạt hiệu quả tốt nhất, nồng độ TSH trong cơ thể cần phải được nâng cao. Bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân ngừng thuốc levothyroxine hoặc sử dụng TSH tái tổ hợp tùy theo mục tiêu điều trị và tình trạng sức khỏe hiện tại của họ.

Bệnh nhân cũng thường được khuyến cáo chế độ ăn ít iod trong vòng 1 đến 2 tuần trước khi trị liệu, tránh các thực phẩm chứa iod như rong biển hay thuốc bổ sung chứa iod. Phụ nữ cần kiểm tra tình trạng thai kỳ, và những người đang cho con bú cũng cần thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ. Cần đánh giá chức năng thận và thực hiện siêu âm cổ trước khi điều trị.

Các tác dụng phụ và lưu ý sau điều trị

Tác dụng phụ

Đa số bệnh nhân có thể dung nạp I-131 một cách an toàn. Các tác dụng phụ có thể gặp như buồn nôn, đau cổ, khô miệng và thay đổi vị giác. Đặc biệt, việc duy trì mức độ nước đầy đủ và chăm sóc răng miệng sẽ giúp giảm thiểu sự khó chịu. Nguy cơ tác dụng phụ muộn là thấp nhưng có thể tăng lên khi liều lượng tích lũy cao.

Ngay sau điều trị, bệnh nhân cần tuân thủ quy tắc giữ khoảng cách với trẻ em và phụ nữ mang thai, cũng như không nên ở cùng phòng với họ, nhằm hạn chế tiếp xúc với bức xạ.

Theo dõi sau điều trị

Việc đánh giá thyroglobulin (Tg) thường mắc phải sai lầm nếu chỉ dựa vào một lần xét nghiệm. Tg phải được đánh giá đồng thời với nội tiết tố khác và theo dõi xu hướng qua thời gian để bác sĩ đưa ra quyết định về tần suất tái khám và điều trị tiếp theo.

Khi nào bệnh nhân được xem là kháng iod phóng xạ?

Nếu khối u không còn khả năng hấp thu iod hoặc vẫn tiến triển mặc dù đã xạ hình có ghi nhận hấp thu, việc lặp lại I-131 có thể không còn hiệu quả. Lúc này, bệnh nhân cần được hội chẩn để xem xét những phương pháp khác như phẫu thuật, thuốc ức chế hoặc điều trị đột biến gen.

Mời bạn xem thêm video: