Tại Sao Viêm Gan B và C Vẫn Gây Tử Vong Mặc Dù Có Vaccine và Thuốc Điều Trị?

Viêm gan virus vẫn là nguyên nhân chính gây ra các ca tử vong liên quan đến bệnh lý gan trên toàn cầu. Vào dịp Ngày Viêm gan Thế giới (28/7), các chuyên gia đã chỉ ra rằng nhiều ca tử vong có thể phòng ngừa được đang diễn ra do thiếu sót trong việc sàng lọc, tiêm chủng, điều trị và nâng cao nhận thức về bệnh.

Viêm gan B và C: Bệnh lý diễn tiến âm thầm

Khác với các bệnh truyền nhiễm khác, viêm gan B và C thường không biểu hiện triệu chứng rõ ràng trong nhiều năm đầu sau khi nhiễm. Người bệnh vẫn có thể sinh hoạt bình thường trong khi virus đang âm thầm tấn công và làm hỏng tế bào gan. Khi xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, vàng da hay sụt cân, bệnh đã có thể tiến triển đến xơ gan hoặc ung thư gan. Khám Phá Thuốc Giảm Cholesterol Mới Được FDA Phê Duyệt

Thông tin từ Báo cáo Viêm gan toàn cầu năm 2026 của WHO cho thấy rằng vào năm 2024, có khoảng 287 triệu người đang sống chung với viêm gan B và C mạn tính. Khoảng 1,3 triệu người đã tử vong do các biến chứng liên quan đến hai loại virus này, chủ yếu do xơ gan và ung thư gan, mặc dù đã có các phương pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả.

Nguy cơ tử vong do thiếu phát hiện bệnh

Một yếu tố chính dẫn đến việc viêm gan B và C tiếp tục gây ra nhiều ca tử vong là tỷ lệ phát hiện bệnh vẫn rất thấp. Nhiều người mang virus mà không biết mình mắc bệnh, vì không có triệu chứng rõ ràng hoặc chưa từng được xét nghiệm. Khi xuất hiện biến chứng, tổn thương gan thường đã ở giai đoạn khó hồi phục.

Tại nhiều quốc gia, đặc biệt là ở những nơi có thu nhập thấp và trung bình, việc sàng lọc viêm gan chưa được triển khai rộng rãi, khiến người dân khó tiếp cận các dịch vụ xét nghiệm. Việc chẩn đoán muộn làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan.

Tiếp cận điều trị còn hạn chế

Trong những năm gần đây, phương pháp điều trị viêm gan virus đã có nhiều tiến bộ. Đối với viêm gan C, những loại thuốc kháng virus tác dụng trực tiếp (DAA) có thể chữa khỏi hơn 95% bệnh nhân chỉ trong 8-12 tuần điều trị. Mặc dù viêm gan B chưa có thuốc chữa hoàn toàn, nhưng các thuốc kháng virus vẫn có thể giúp ức chế virus, giảm nguy cơ xơ gan và ung thư gan khi được điều trị đúng cách.

Tuy nhiên, theo thông tin từ WHO, chỉ khoảng 20% người mắc viêm gan C và dưới 5% người mắc viêm gan B được điều trị. Nhiều rào cản như chi phí điều trị, hệ thống y tế chưa hoàn thiện, hạn chế trong tiếp cận xét nghiệm và thiếu thông tin về bệnh vẫn còn tồn tại.

Khó khăn trong chiến dịch tiêm vaccine

Tiêm vaccine là biện pháp phòng ngừa viêm gan B hiệu quả nhất, với khuyến cáo từ WHO là trẻ sơ sinh nên được tiêm liều vaccine đầu tiên trong vòng 24 giờ sau sinh để giảm nguy cơ lây truyền virus từ mẹ sang con. Tuy nhiên, chỉ khoảng 45% trẻ sơ sinh trên toàn cầu được tiêm đúng liều vaccine theo khuyến cáo vào năm 2024.

Việc không tiêm liều vaccine này làm tăng nguy cơ nhiễm virus viêm gan B ở trẻ sơ sinh, đặc biệt ở những nơi dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em còn hạn chế.

Tăng cường nhận thức và mở rộng sàng lọc

Tiến sĩ Tereza Kasaeva, Giám đốc Vụ HIV, Lao, Viêm gan và các bệnh lây truyền qua đường tình dục của WHO, nhấn mạnh rằng mỗi ca viêm gan virus không được chẩn đoán hoặc điều trị có thể dẫn đến tử vong hoàn toàn có thể phòng ngừa. Các chuyên gia khuyến nghị cần mở rộng chương trình xét nghiệm viêm gan tại tuyến y tế cơ sở, giúp phát hiện bệnh sớm và tiếp cận điều trị kịp thời.

Tăng cường tiêm vaccine cho trẻ sơ sinh, giảm kỳ thị đối với người mắc viêm gan cũng như nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh là những giải pháp quan trọng để hướng tới mục tiêu loại trừ viêm gan virus như một mối đe dọa sức khỏe cộng đồng.

Viêm gan B và C hiện không còn là những căn bệnh không thể chữa được. Tuy nhiên, hiệu quả của vaccine và thuốc điều trị sẽ chỉ được phát huy khi người dân được phát hiện sớm và có thể tiếp cận dịch vụ y tế đúng lúc. Đây là điều kiện tiên quyết để giảm số ca tử vong do những căn bệnh có thể phòng ngừa và kiểm soát này.

Mời bạn đọc xem thêm:

Những điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị viêm gan B, C

SKĐS – Hướng dẫn mới của Bộ Y tế về chẩn đoán và điều trị viêm gan B, C đã mở rộng đối tượng được điều trị, cập nhật thuốc và chiến lược theo dõi, góp phần phát hiện sớm, giảm biến chứng xơ gan, ung thư gan và hướng tới mục tiêu loại trừ viêm gan virus vào năm 2030.