Tình Hình Sử Dụng Thuốc Lá Tại Việt Nam: Các Thách Thức Cần Giải Quyết Nhanh Chóng

Hơn 15 triệu người Việt Nam vẫn sử dụng thuốc lá

Theo thống kê từ Điều tra STEPS năm 2021, tỉ lệ người trưởng thành hút thuốc lá tại Việt Nam đạt 20,8%, tương đương với khoảng 15,8 triệu người. Đáng chú ý, con số này cho thấy tỷ lệ nam giới hút thuốc lên đến 41,1%, trong khi ở nữ giới chỉ là 0,6%.

Mặc dù đã có sự cải thiện so với năm 2010 khi tỷ lệ này là 23,8%, nhưng mức giảm chỉ đạt khoảng 3 điểm phần trăm trong suốt hơn một thập kỷ qua, cho thấy quá trình giảm tỷ lệ hút thuốc vẫn diễn ra chậm chạp và chưa đáp ứng được mục tiêu đề ra. Sự Thích Ứng Của Ngành Nội Tiết Trước Cuộc Cách Mạng Của… Nhồi Máu Cơ Tim Ở Người Trẻ: Cảnh Báo Nguy Cơ Từ Thuốc Lá Bệnh viện ĐKKV Hóc Môn: Điển Hình Về Khám Sức Khỏe Toàn D…

Việt Nam hiện nằm trong danh sách 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất trên toàn cầu và là quốc gia đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN. Đây là một thách thức lớn đối với các nỗ lực nhằm giảm thiểu việc sử dụng thuốc lá và kiểm soát các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Đối với nhóm thanh thiếu niên, số liệu cho thấy tỷ lệ hút thuốc cũng đã giảm từ 5,36% vào năm 2013 xuống còn 2,78% vào năm 2019 trong độ tuổi từ 13-17. Tuy nhiên, sự gia tăng của các sản phẩm thuốc lá mới, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, đang đe dọa những thành quả này.

Các sản phẩm chứa nicotine mới đang tạo ra nguy cơ hình thành một thế hệ người sử dụng nicotine hoàn toàn mới, đồng thời làm suy giảm những tiến bộ đã đạt được trong việc phòng chống tác hại của thuốc lá.

Hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm do thuốc lá

Thuốc lá không chỉ là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh lý mãn tính mà còn là yếu tố gây tử vong hàng đầu. Những tác hại này phần lớn có thể được ngăn chặn.

Theo ước tính từ Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu, hút thuốc lá gây ra hơn 100.000 ca tử vong hàng năm tại Việt Nam, trong đó, khoảng 84.500 người tử vong do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong vì tiếp xúc với khói thuốc thụ động.

Điều này cho thấy rằng tác hại của thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến người hút mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến những người xung quanh họ thông qua khói thuốc.

Đặc biệt, gánh nặng bệnh tật do thuốc lá gây ra còn kéo theo nhiều hệ lụy lâu dài cho gia đình, hệ thống y tế và toàn xã hội, dẫn đến tăng nhu cầu khám chữa bệnh, chi phí điều trị và nguy cơ mất khả năng lao động do bệnh tật và tử vong sớm.

Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, thuốc lá cũng tạo ra một gánh nặng kinh tế khổng lồ.

Tổng chi phí y tế cho các bệnh liên quan đến thuốc lá vào năm 2019 ước tính khoảng 92,4 nghìn tỷ đồng và đã tăng lên 108,7 nghìn tỷ đồng vào năm 2022. Trong đó, thiệt hại do tử vong sớm chiếm khoảng 79% tổng gánh nặng kinh tế.

Chi phí từ Quỹ bảo hiểm y tế cho khám chữa bệnh liên quan đến thuốc lá cũng rất cao, với khoảng 8,3 nghìn tỷ đồng năm 2019 và 8,7 nghìn tỷ đồng năm 2022, tương đương khoảng 7,5% tổng chi từ Quỹ BHYT.

Tính chung, gánh nặng kinh tế do hút thuốc lá đối với sức khỏe ước tính tương đương với 1,14% GDP vào năm 2022.

Các con số này cho thấy chi phí mà thuốc lá gây ra cho xã hội lớn hơn nhiều so với lợi ích kinh tế trực tiếp từ việc sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm này. Do đó, kiểm soát thuốc lá không chỉ là vấn đề sức khỏe mà còn là yêu cầu kinh tế – xã hội và phát triển bền vững.

Chính sách kiểm soát thuốc lá cần được củng cố thêm

Những thành tựu đạt được trong hơn một thập kỷ thực hiện Luật Phòng chống tác hại thuốc lá đã rõ nét, thể hiện hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ hút thuốc và sự phơi nhiễm với khói thuốc.

Song, tốc độ giảm vẫn còn chậm, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới vẫn cao và gánh nặng bệnh tật, tử vong và kinh tế do thuốc lá gây ra vẫn rất lớn. Sự xuất hiện của các sản phẩm thuốc lá mới lại đặt ra nhiều thách thức mới đối với công tác phòng chống tác hại thuốc lá.

Do đó, cần phải sửa đổi Luật Phòng chống tác hại thuốc lá để tạo ra cơ sở pháp lý cho việc thực hiện các giải pháp mạnh mẽ hơn nhằm giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, ngăn chặn sự tiếp cận nicotine, đặc biệt là đối với trẻ em và thanh thiếu niên cũng như các nhóm dễ bị tổn thương.

Việt Nam đã đặt ra mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở nam giới từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 36% và ở nữ giới xuống dưới 1% vào năm 2030, theo Quyết định số 568/QĐ-TTg.

Cùng với đó, Việt Nam cũng nhằm mục tiêu giảm tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc trong các môi trường làm việc xuống dưới 25%; tại nhà hàng xuống dưới 65%; tại quán bar, cà phê xuống dưới 70% và tại khách sạn xuống dưới 50%.

Để thực hiện các mục tiêu này đến năm 2030, bên cạnh việc thực hiện nghiêm túc các quy định hiện hành, Luật Phòng chống tác hại thuốc lá cũng cần được sửa đổi và bổ sung thêm các phương pháp kiểm soát hiệu quả dựa trên bằng chứng khoa học và kinh nghiệm quốc tế.

Chính sách cần nhằm vào việc giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, hạn chế khả năng tiếp cận sản phẩm thuốc lá trong giới trẻ, giảm sự phơi nhiễm với khói thuốc trong cộng đồng, đồng thời tăng cường môi trường hỗ trợ cho những người muốn từ bỏ thuốc lá.

Cuối cùng, việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng chống tác hại thuốc lá không chỉ đơn thuần để kiểm soát một sản phẩm gây nghiện mà còn là một giải pháp thiết yếu để giảm thiểu bệnh tật, tử vong có thể phòng tránh, giảm chi phí y tế và gánh nặng kinh tế – xã hội, từ đó góp phần nâng cao sức khỏe nhân dân.

Cần hoàn thiện hành lang pháp lý kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

SKĐS – Cần hoàn thiện quy định pháp luật để đáp ứng yêu cầu kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và sản phẩm thuốc lá mới…