Dự báo thời tiết tháng 9: El Niño mạnh, 2–3 cơn bão trên Biển Đông và kịch bản theo vùng

Ảnh hưởng chính: tại sao El Niño đang quyết định bức tranh thời tiết

Dự báo thời tiết tháng 9 bắt đầu với một nhân tố thống trị: hiện tượng El Niño đang duy trì ở mức mạnh. Quan sát cuối tháng 8 cho thấy nhiệt độ mặt nước biển tại xích đạo trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương cao hơn trung bình khoảng 1,8 độ C; điều này là cơ sở để cơ quan khí tượng nhận định El Niño tiếp tục ở cường độ mạnh đến rất mạnh trong những tháng còn lại của năm 2026, với xác suất lên tới 95%. Trạng thái này có thể kéo dài sang nửa đầu năm 2027.

Những ai theo dõi diễn biến khí hậu cần hiểu rằng El Niño không phải là nguyên nhân trực tiếp của mọi cơn bão, nhưng nó thay đổi mô hình nhiệt và gió toàn cầu, làm tăng khả năng xuất hiện các bất thường về lượng mưa và nhiệt độ ở nhiều khu vực.

Kịch bản bão trên Biển Đông trong tháng 9

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia dự báo trên Biển Đông có thể xuất hiện khoảng 2–3 cơn bão và áp thấp nhiệt đới trong tháng 9; trong đó, khoảng 1–2 cơn có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam. Thông tin công bố còn nêu rõ khả năng xuất hiện bão số 5 nằm trong số các trường hợp cần theo dõi.

Kịch bản này đòi hỏi các địa phương ven biển và vùng thấp sẵn sàng kịch bản ứng phó với tình huống bão đổ bộ, đồng thời chuẩn bị cho khả năng xuất hiện các đợt mưa lớn cục bộ dù tổng lượng mưa một số nơi có thể thiếu hụt so với trung bình nhiều năm.

Nhiệt độ và mưa: phân hóa rõ giữa các vùng

Về nhiệt độ, dự báo cho thấy mức trung bình trên cả nước trong tháng 9 sẽ cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5–1 độ C. Ở miền Bắc và miền Trung, những ngày đầu tháng vẫn có thể xảy ra các đợt nắng nóng diện rộng, song xu hướng chung là nắng nóng giảm dần về cường độ và thời gian.

Lượng mưa trong tháng có sự phân hóa rõ rệt theo vùng:

• Tại Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh, dự báo tổng lượng mưa tháng 9 có thể thấp hơn trung bình nhiều năm khoảng 20–40% (trong khi tháng 8 vừa qua, một số nơi trong khu vực này ghi nhận lượng mưa cao hơn trung bình 50–100%).
• Khu vực cao nguyên Trung Bộ được dự báo tổng lượng mưa cao hơn trung bình khoảng 10–20%.
• Khu vực Nam Bộ khả năng thiếu hụt mưa nhẹ, phổ biến khoảng 5–15% so với trung bình nhiều năm.
• Các khu vực còn lại nhiều khả năng có lượng mưa xấp xỉ trung bình nhiều năm.

Nguy cơ thời tiết cực đoan và hậu quả thực tế

Dù tổng lượng mưa theo khu vực có thể thiếu hụt hoặc tương đối bình thường, không thể loại trừ khả năng xuất hiện những đợt mưa lớn cục bộ trong phạm vi hẹp và thời gian ngắn. Các đợt mưa dông này thường đi kèm nguy cơ lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh — những hiện tượng có thể gây gãy đổ cây, hư hỏng nhà cửa và ngập úng cục bộ.

Hình ảnh mưa bão cục bộ đã khiến nhiều nơi phải sơ tán dân và đối mặt ngập úng; các bản tin ghi nhận thiệt hại nặng ở những địa phương có mưa lớn liên tiếp và sông suối đang ở mức báo động cao.

Mưa bão khiến hàng trăm nhà dân bị ngập, địa phương chủ động sơ tán dân

SKĐS – Mưa lớn liên tiếp gây thiệt hại nặng ở nhiều địa phương trong khi lũ trên nhiều sông vẫn đang tiếp tục lên mức báo động cao.

Những việc nên chuẩn bị — từ nhà dân đến chính quyền

Trước bối cảnh này, các khuyến cáo chung đã được nhắc lại: theo dõi sát bản tin dự báo, cập nhật phương án sơ tán và đảm bảo an toàn cho tài sản dễ bị tổn thương. Các địa phương ven biển cần sẵn sàng kịch bản ứng phó bão. Những khu vực có hạ tầng thoát nước yếu nên rà soát, gia cố để giảm thiểu nguy cơ ngập.

Quản lý đất đai, quy hoạch và dự án đô thị cũng là phần quan trọng của bài toán giảm thiểu rủi ro thiên tai: các dự án giải phóng mặt bằng và điều chỉnh hạ tầng giao thông nội đô có thể làm thay đổi dòng chảy và khả năng thoát nước — thông tin chi tiết về tiến độ giải phóng mặt bằng tại một dự án đô thị có thể tham khảo ở Ngõ 381 Nguyễn Khang giải phóng mặt bằng.

Ở góc độ quản trị và công nghệ, liên kết giữa khoa học, doanh nghiệp và các khu thử nghiệm đô thị giúp tăng khả năng ứng phó dài hạn với biến đổi khí hậu; nếu bạn quan tâm tới cách tỉnh, doanh nghiệp và các living lab có thể phối hợp để giải quyết vấn đề phát triển bền vững, xem thêm nội dung về Đồng Nai đặt trọng tâm khoa học.

Về hồ sơ đất đai và thủ tục hành chính liên quan khi có thiên tai hoặc cần bồi thường, việc hệ thống hóa thông tin thửa đất sẽ hỗ trợ công tác quản lý và ứng phó lâu dài; tham khảo bài viết chuyên sâu về Mã định danh cho thửa đất để hiểu ý nghĩa và những điều cần chuẩn bị khi thay đổi mô hình quản lý đất đai.

Lưu ý theo từng khu vực — điểm nhấn cho tháng 9

Miền Bắc: Nhiệt độ trung bình cả tháng có xu hướng cao hơn 0,5–1 độ C, những ngày đầu còn có nắng nóng diện rộng; tuy nhiên lượng mưa có thể giảm so với trung bình nhiều năm, làm tăng nhu cầu theo dõi các đợt mưa cục bộ đột ngột.

Miền Trung: Dự báo cho thấy xu hướng giảm nắng nóng tổng thể, nhưng vùng ven biển Nam Trung Bộ vẫn có nguy cơ chịu các đợt nắng nóng cục bộ. Đồng thời, khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh có thể ghi nhận lượng mưa thấp hơn so với trung bình, trong khi cao nguyên Trung Bộ có khả năng mưa hơn mức trung bình.

Nam Bộ: Có khả năng thiếu hụt mưa nhẹ (khoảng 5–15%), nhưng vẫn cần chú ý tới những trận mưa dông cục bộ có khả năng gây ngập ngay cả khi tổng lượng mưa cả tháng không nhiều.

Giám sát thông tin và hành động thiết thực

Kết nối thường xuyên với các bản tin dự báo và cảnh báo là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Người dân nên chuẩn bị một số vật dụng cần thiết, bảo đảm an toàn điện, gia cố nhà cửa đơn giản và có phương án di dời cho các thành viên dễ tổn thương. Các ngành chức năng cần cập nhật dự báo để đưa ra cảnh báo kịp thời, nhất là ở các khu vực ven biển và thượng nguồn sông lớn.

Câu hỏi thường gặp

Bão tháng 9 có thể mạnh hơn do El Niño không?

El Niño làm thay đổi mô hình khí hậu và tăng khả năng xuất hiện các bất thường; cơ quan dự báo ghi nhận El Niño đang ở trạng thái mạnh nên cần theo dõi sát để biết mức độ ảnh hưởng cụ thể đến từng cơn bão.

Tôi sống ở vùng ven biển cần làm gì trong tháng 9?

Chuẩn bị phương án sơ tán, kiểm tra chằng chống nhà cửa, dự trữ lương thực thiết yếu và theo dõi các bản tin cảnh báo để hành động kịp thời khi có thông báo bão mạnh hoặc ngập lụt.

Liệu các đợt mưa lớn cục bộ có xảy ra trong khi tổng lượng mưa giảm?

Có thể. Dù tổng lượng mưa một vùng thấp hơn trung bình, vẫn tồn tại nguy cơ mưa lớn cục bộ trong phạm vi hẹp và thời gian ngắn — điều này đòi hỏi theo dõi bản tin chi tiết hàng ngày.

Kết luận ngắn

Tháng 9 được nhận định là thời điểm cần cảnh giác: El Niño tiếp tục đóng vai trò lớn, Biển Đông có khả năng xuất hiện 2–3 cơn bão/áp thấp và nền nhiệt phổ biến cao hơn trung bình. Việc cập nhật thông tin dự báo, chuẩn bị các phương án bảo vệ tài sản và con người theo vùng miền là bước thiết thực để giảm thiểu rủi ro trong tháng tới.