Đổi mới trong quản lý công nghệ: Từ thủ tục đến kết quả thực tế

Cam kết làm chủ công nghệ quốc gia trong 5 năm tới

Vào ngày 10 tháng 8 năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tổ chức một hội nghị quan trọng để phổ biến các hướng dẫn thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực công nghệ chiến lược, nằm trong khuôn khổ chương trình khoa học và công nghệ quốc gia.

Chương trình này đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 1493/QĐ-TTg vào ngày 6 tháng 8 năm 2026, với thời gian thực hiện từ 2026 đến 2035, do Bộ Khoa học và Công nghệ đảm nhiệm vai trò quản lý. Điều Kỳ Diệu: Chiếc Honda Lead Bị Trộm Trở Về Sau 8 Năm Khám Phá Những Bộ Tộc Tách Biệt Khỏi Thế Giới Hiện Đại Daniel Kinahan: Trùm Băng Đảng Ireland Cuối Cùng Về Nước…

Chương trình được xây dựng dựa trên Nghị quyết 57-NQ/TW và các luật liên quan đến khoa học và công nghệ, nhằm phát triển 10 công nghệ chiến lược và 30 sản phẩm công nghệ. Các lĩnh vực trọng điểm bao gồm công nghệ số, bán dẫn, robot và tự động hóa, sinh học y sinh, năng lượng và vật liệu tiên tiến, an ninh mạng, lượng tử, hàng không và vũ trụ, cũng như đường sắt tốc độ cao.

Chương trình sẽ tập trung vào việc thương mại hóa sản phẩm và coi đó là tiêu chí đánh giá hiệu quả, xác định doanh nghiệp là trung tâm, cùng với các viện nghiên cứu và các trường đại học sẽ đóng vai trò chủ chốt. Đồng thời, chương trình sẽ thúc đẩy hợp tác giữa nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức khoa học công nghệ.

Trong giai đoạn 2026-2030, mục tiêu đặt ra là làm chủ ít nhất 4 công nghệ, phát triển và thương mại hóa tối thiểu 15 sản phẩm, trong đó 5 sản phẩm sẽ được giới thiệu tại thị trường khu vực hoặc quốc tế. Giai đoạn 2031-2035, con số này sẽ tăng lên với 6 công nghệ và 25 sản phẩm.

Chương trình sẽ triển khai 5 nhóm nhiệm vụ và giải pháp chính, bao gồm việc hoàn thiện cơ chế chính sách, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, hỗ trợ cho việc thương mại hóa, phát triển nguồn nhân lực, cũng như thúc đẩy hợp tác quốc tế và đánh giá hiệu quả.

Về nguồn kinh phí, chương trình sẽ được tài trợ từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác. Kinh phí ngân sách sẽ được phân bổ theo kết quả tại các mốc đánh giá. Chương trình này sẽ tiến hành đánh giá giữa kỳ vào năm 2030 và hoàn thành trước ngày 30 tháng 9 năm 2035, trừ khi có quyết định khác từ cấp có thẩm quyền.

Sau đó, Thông tư số 48/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ quy định quy trình xét duyệt tài trợ, đặt hàng, thẩm định và phê duyệt tổ chức chủ trì, kinh phí và ký kết hợp đồng cho nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược thuộc chương trình quốc gia này.

Nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược hướng tới việc nghiên cứu, phát triển, làm chủ, hoàn thiện hoặc tạo ra các công nghệ và sản phẩm công nghệ theo danh mục được Thủ tướng Chính phủ ban hành. Những nhiệm vụ này có thể được thực hiện dưới dạng nhiệm vụ đơn lẻ, nhóm nhiệm vụ hoặc chuỗi nhiệm vụ liên kết chặt chẽ với nhau về mục tiêu, nội dung và kết quả.

Thông tư yêu cầu mỗi nhiệm vụ phải được gán mã số duy nhất để quản lý và theo dõi. Nội dung thực hiện sẽ được chia thành các gói công việc và mốc đánh giá, trong đó sẽ xác định rõ mục tiêu, sản phẩm đầu ra, chỉ tiêu kỹ thuật, kinh phí, tiến độ và trách nhiệm của tổ chức chủ trì.

Sau khi có kết quả, cơ quan quản lý sẽ phê duyệt tổ chức chủ trì, ngân sách và thời gian thực hiện, sau đó ký hợp đồng trong thời gian 10 ngày làm việc. Tổ chức chủ trì phải đảm bảo tiến độ và chất lượng sản phẩm theo đúng quy định, đồng thời báo cáo tại các mốc đánh giá. Thông tư này sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8 năm 2026.

Đổi mới quản lý theo kết quả

Trong hội nghị, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Lê Xuân Định, đã nhấn mạnh rằng các yêu cầu quản lý cần chuyển từ việc nặng về thủ tục sang trọng tâm là kết quả đầu ra; bắt đầu từ những vấn đề thực tiễn chứ không chỉ là đề xuất nhiệm vụ; và kết quả sẽ được đánh giá dựa trên năng lực làm chủ công nghệ và sản phẩm ứng dụng thực tế.

Đối với phương pháp mới này, các nhiệm vụ sẽ được chia thành từng gói công việc, đi kèm với các mốc đánh giá; tăng cường quyền tự chủ cho các chuyên gia, bảo đảm mức thù lao hợp lý cho nhà khoa học, đồng thời từng bước áp dụng quản lý đồng bộ trên nền tảng số, giảm bớt giấy tờ và báo cáo thủ công.

Đại diện của Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (Nafosted) cho biết, cơ chế tài chính cho các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược sẽ được thiết lập theo hướng nguồn lực sẽ đi theo các gói công việc, mốc đánh giá và kết quả đầu ra, đồng thời nâng cao quyền tự chủ gắn liền với trách nhiệm giải trình.

Ngân sách nhà nước sẽ hỗ trợ tối đa 100% cho các công nghệ cốt lõi và công nghệ nền tảng, công nghệ có ý nghĩa quan trọng đối với tự chủ quốc gia, quốc phòng, an ninh và các nhiệm vụ có rủi ro cao. Đối với sản phẩm công nghệ chiến lược có khả năng ứng dụng và thương mại hóa, tỷ lệ hỗ trợ sẽ giảm xuống còn 70%, trong khi phần còn lại sẽ do tổ chức chủ trì và các bên tham gia đảm bảo.

Các nguồn lực đối ứng có thể bao gồm tiền mặt, nhân lực, thiết bị và tài sản trí tuệ hợp pháp phục vụ cho nhiệm vụ. Dự toán sẽ được xây dựng theo từng gói công việc, xác định rõ mục tiêu, sản phẩm đầu ra, kinh phí và thời gian thực hiện. Khi nội dung chưa có định mức, có thể tham khảo giá thị trường, báo giá và các căn cứ hợp pháp khác, và tổ chức chủ trì sẽ chịu trách nhiệm về tính hợp lệ và khả thi của dự toán.

Hệ thống thù lao sẽ dựa trên vị trí công việc và mức độ tham gia, với hạn mức cụ thể, cho phép thuê chuyên gia trong và ngoài nước với mức thù lao cao hơn trong trường hợp cần thiết. Dự phòng còn lại sẽ không vượt quá 10% tổng dự toán ngân sách nhà nước.

Quy trình thanh toán sẽ liên quan chặt chẽ đến kết quả: các hội đồng đánh giá sẽ thực hiện kiểm tra tại từng mốc và nếu kết quả đạt yêu cầu thì sẽ thực hiện thanh toán và cấp kinh phí cho giai đoạn tiếp theo. Cơ chế mới này sẽ tạo ra tính tự chủ về tài chính, mua sắm và thực hiện nghiên cứu, đồng thời kèm theo các biện pháp về minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Khoa học công nghệ mở ra không gian mới cho tăng trưởng của Việt Nam

SKĐS – Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là những yếu tố cần thiết để xây dựng các không gian phát triển mới, từ biển, không gian ngầm đến vũ trụ. Đây là thông điệp quan trọng đã được đề cập tại hội thảo quốc tế về không gian phát triển tại Việt Nam.