Đánh giá việc giảm môn thi vào lớp 10: Lợi ích và thách thức

Gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã đưa ra dự thảo thông tư mới liên quan đến quy chế tuyển sinh trung học phổ thông (THPT) và trung học cơ sở (THCS). Kế hoạch này tập trung vào việc giảm số môn thi trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, chỉ còn Toán và Ngữ văn.

Trong công văn số 4991/BGDĐT-GDPT, Bộ GD&ĐT yêu cầu các sở giáo dục tại các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng và TP. Hồ Chí Minh góp ý cho dự thảo trên. Thông tư mới đề xuất rằng các thí sinh sẽ tham gia thi hai môn chính là Toán và Ngữ văn, trong khi các môn khác sẽ không còn yêu cầu thi. Đặc biệt, tại các cơ sở có tổ chức thi tuyển để đánh giá năng lực THCS, số môn thi sẽ bao gồm Toán và Tiếng Việt. Thời Tiết Miền Bắc: Giảm Nhiệt và Mưa Dông Từ Ngày 15/8 Đổi mới quy định về giấy tờ trên ứng dụng VNeID: Cái nhìn…

Dự thảo quy định thời gian làm bài cho môn Ngữ văn là 120 phút và môn Toán từ 90 đến 120 phút đối với tuyển sinh THPT. Nếu thông tư này được thông qua, sẽ là một bước đi lớn so với quy định hiện tại, mà theo Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT, kỳ thi hiện tại bao gồm Ngữ văn, Toán, cùng một môn thứ ba do Sở GD&ĐT lựa chọn.

Giáo viên Nguyễn Văn Quý, người có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực luyện thi tại Hà Nội, đã bày tỏ sự ủng hộ cho phương án chỉ thi hai môn là Toán và Ngữ văn. Ông cho rằng việc thi vào lớp 10 với ba môn học hiện nay đã dẫn đến tình trạng học sinh tập trung quá nhiều vào các môn này, khiến cho các môn tự nhiên như Vật lý, Hóa học và Sinh học bị lãng quên, cuối cùng dẫn đến việc thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cho các ngành kỹ thuật và công nghệ.

Theo ông Quý, việc chỉ thi hai môn là hoàn toàn đủ để phân loại thí sinh, nếu đề thi được xây dựng hợp lý. Thật sự Hà Nội đã từng áp dụng mô hình thi chủ yếu tập trung vào hai môn Toán và Ngữ văn trong các năm 2016, 2017, và 2018 mà vẫn duy trì chất lượng học sinh cao.

Mặt khác, môn Ngoại ngữ cũng nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Ông Quý cho rằng môn này cần thiết nhưng không nên bắt buộc cho tất cả học sinh tham gia thi, vì sự chênh lệch về điều kiện học tập giữa các vùng là rất lớn. Trong khi đó, vào năm 2026, mặc dù Ngoại ngữ là môn tự chọn, vẫn có gần 350.000 thí sinh đăng ký thi chứng tỏ sự quan tâm lớn đến việc học ngôn ngữ này.

Nếu môn thứ ba được duy trì, ông Quý kiến nghị nên để học sinh lựa chọn dựa trên chương trình mình đăng ký (như sinh lớp KHTN có thể thi thêm Lý/Hóa/Sinh; lớp Ngoại ngữ thi thêm Ngoại ngữ, và lớp KHXH thi thêm Sử/Địa). Đồng thời, ông cũng đề xuất cần tách biệt các môn Vật lý, Hóa học, và Sinh học ra thành các môn học độc lập.

Nhiều phụ huynh và học sinh cũng bày tỏ sự đồng tình với việc giảm bớt gánh nặng thi cử. Chị Phan Thùy Linh, phụ huynh của một học sinh lớp 9 tại Hà Đông, cho biết kỳ thi vào lớp 10 công lập thường gây ra sự căng thẳng lớn cho cả gia đình. Việc có thông tin thi môn thứ ba muộn thường khiến học sinh phải chuẩn bị cho nhiều môn cùng lúc, điều này gây áp lực tâm lý mạnh trong thời điểm thi cử.

Ngược lại, một số phụ huynh và giáo viên lại lo ngại rằng nếu bỏ môn Ngoại ngữ, sẽ làm giảm khả năng học sinh tiếp cận các cơ hội quốc tế. Anh Lê Nhật Nam, một phụ huynh tại Giảng Võ, bày tỏ quan điểm rằng nếu không đưa Ngoại ngữ vào kỳ thi, học sinh sẽ dễ lơ là môn học này, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nhân lực có khả năng hội nhập.

Để đảm bảo sự cân bằng giữa giảm áp lực thi cử và duy trì chất lượng giáo dục, nhiều ý kiến cho rằng Bộ GD&ĐT cần thiết lập một khung quy chế linh hoạt để các địa phương có thể tự quyết định các phương án phù hợp với đặc điểm và điều kiện học tập của từng khu vực.

Việc lấy ý kiến về dự thảo này vẫn đang được tiếp diễn. Dù cuối cùng quy định sẽ được ban hành như thế nào, điều mà tất cả mọi người đang kỳ vọng chính là một lộ trình ổn định, vừa giúp giảm thiểu áp lực thi cử không cần thiết, vừa đảm bảo chất lượng đầu vào cho các trường THPT trên toàn quốc. Đặc biệt, Rà soát biên chế công chức cũng cần được thực hiện để đảm bảo sự công bằng trong giáo dục.