Hành trình của BS Phạm Nguyên Quý: Khi nghề ung thư trở thành cách đồng hành với bệnh nhân

Con đường dẫn một người Việt sang vị trí lãnh đạo khoa ung thư tại Nhật không phải là kết quả của một lựa chọn ngay từ đầu, mà là quá trình trải nghiệm, thay đổi định hướng và chọn cách làm bác sĩ theo cách riêng. Câu chuyện của TS.BS Phạm Nguyên Quý — Trưởng khoa Ung thư Nội khoa tại Bệnh viện Trung ương Kyoto Miniren (Nhật Bản) — cho thấy y đức, thực hành lâm sàng và sự nhạy cảm với hoàn cảnh bệnh nhân có thể định hình cách một thầy thuốc phục vụ cộng đồng.

Từ học bổng du học đến quyết định ở lại Nhật

Khi còn là sinh viên năm hai ngành Y, ông nhận được học bổng sang Nhật (năm 2002). Sau một năm học tiếng Nhật, ông bắt đầu lại chương trình y khoa 6 năm tại Nhật và tiếp tục học tiến sĩ trong 4 năm. Toàn bộ quá trình đào tạo, nghiên cứu và lấy giấy phép hành nghề của ông được hoàn tất tại Nhật Bản, và ông đã chọn gắn bó lâu dài với hệ thống y tế nơi đây, trở thành một bác sĩ vừa lâm sàng vừa có kinh nghiệm nghiên cứu.

Chuyển hướng từ ước mơ ngoại khoa sang ung thư nội khoa

Ban đầu BS. Quý từng cân nhắc theo ngoại khoa, thậm chí có hứng thú với phẫu thuật thần kinh. Tuy nhiên, trải nghiệm lâm sàng và nhận thức về tầm quan trọng của giao tiếp trong chăm sóc bệnh nhân đã đưa ông sang ung thư nội khoa. Lĩnh vực này đòi hỏi bác sĩ không chỉ hiểu bệnh học mà phải trò chuyện, chia sẻ và làm việc cùng bệnh nhân để cân nhắc lựa chọn điều trị và chăm sóc giảm nhẹ khi cần.

Ưu tiên lâm sàng thay vì chỉ nghiên cứu

Một thời gian BS. Quý dồn sức cho nghiên cứu với mong muốn đóng góp phát hiện mới. Nhưng ông nhận thấy khoảng cách từ thử nghiệm trong phòng thí nghiệm đến liệu pháp áp dụng cho bệnh nhân thường rất dài, có thể mất nhiều năm. Mong muốn thấy tác động tức thì hơn khiến ông quay trở lại lâm sàng, nơi những can thiệp y tế có thể mang lợi ích cho người bệnh trong thời gian ngắn hơn.

Nhìn bệnh nhân như một con người — không chỉ là bệnh án

Trong thực hành hàng ngày, ông thấy rằng mỗi người bệnh mang một câu chuyện khác nhau: những triệu chứng lâm sàng, những tác dụng phụ do điều trị, và cả nỗi lo thuộc về kinh tế, gia đình, hay dự định cá nhân. Những yếu tố như khả năng ăn uống, sự hỗ trợ của người thân, năng lực phục hồi chức năng đều ảnh hưởng trực tiếp đến việc bệnh nhân có tiếp tục điều trị hay không.

Vì thế, vai trò của bác sĩ ung thư nội khoa với BS. Quý không chỉ là lựa chọn thuốc, mà còn là nhận diện các “điểm đau” ngoài y học và phối hợp các chuyên ngành để giải quyết chúng — từ điều dưỡng, dinh dưỡng đến phục hồi chức năng.

Những khoảnh khắc nhân văn thay đổi cách nhìn về mục tiêu điều trị

Một vài câu chuyện nhỏ trong lâm sàng khiến ông khẳng định: kéo dài thời gian sống không đồng nghĩa với chất lượng cuộc sống. Có trường hợp bệnh nhân yếu nhưng vẫn khát khao tham dự đám cưới con; có bệnh nhân bị tê tay chân sau hóa trị nhận được món quà ấm áp từ con dâu. Những sự kiện ấy nhắc lại rằng mục tiêu điều trị đôi khi là giúp người bệnh hoàn thành những điều có ý nghĩa trong đời — dù rất nhỏ.

Vai trò “nhạc trưởng” và chăm sóc giảm nhẹ

Khi bệnh tiến triển đến giai đoạn yếu dần, bác sĩ theo BS. Quý phải tính đến rất nhiều yếu tố: bệnh nhân còn phù hợp điều trị tấn công hay cần chuyển sang chăm sóc giảm nhẹ, ai sẽ chăm sóc bên ngoài bệnh viện, liệu gia đình có đủ nguồn lực để hỗ trợ hay cần can thiệp chăm sóc tại nhà. Ở giai đoạn này, bác sĩ đóng vai trò kết nối các nguồn lực — như một nhạc trưởng điều phối bệnh viện, gia đình, điều dưỡng và dịch vụ cộng đồng để đảm bảo người bệnh không rơi vào tình trạng đơn độc hay chịu đau đớn vô lý.

Tư duy y học cộng đồng và giáo dục sức khỏe

Khoảng năm 2012, BS. Quý cùng bạn bè tham gia một dự án biên soạn kiến thức y khoa dưới dạng dễ hiểu cho công chúng. Từ đó ông nhận ra một nhu cầu lớn hơn: làm sao để người dân phân biệt thông tin đúng và sai, để đưa ra quyết định sức khỏe có căn cứ. Việc nâng cao năng lực hiểu biết sức khỏe trong cộng đồng là một phần quan trọng trong cách ông tiếp cận công việc.

Trong bối cảnh nhiều nguồn thông tin y tế tràn lan, việc có hướng dẫn rõ ràng để xem, xác minh và chia sẻ nội dung liên quan đến sức khỏe là cần thiết; tài liệu tham khảo về Hướng dẫn an toàn xem video y tế là một ví dụ về nguồn hỗ trợ cho người xem nội dung y tế trên mạng xã hội và các nền tảng video.

Đơn vị Hỗ trợ bệnh nhân ung thư: đồng hành hơn là thay thế

Khi tham gia Đơn vị Hỗ trợ bệnh nhân ung thư (Bernard Cancer Unit) tại Bernard Healthcare, BS. Quý nhấn mạnh mô hình “đồng hành” — một dịch vụ không nhằm thay thế bác sĩ điều trị chính, mà là điểm tựa hỗ trợ người bệnh vượt qua những khúc mắc trong hành trình điều trị. Nhân sự trong mô hình này giúp người bệnh hiểu rõ phác đồ, nhận diện vấn đề phát sinh, và kết nối họ với chuyên gia phù hợp khi cần.

Để mô hình này hoạt động hiệu quả, ông lưu ý cần sự tham gia nhiều chuyên ngành: bác sĩ lâm sàng, điều dưỡng, tư vấn tâm lý, chuyên gia dinh dưỡng và các nhân viên hỗ trợ khác. Không phải lúc nào mọi chuyên gia đều xuất hiện cùng lúc, nhưng phải có hệ thống để kết nối nhanh khi bệnh nhân cần.

Ngoài ra, những vấn đề liên quan đến dinh dưỡng và bổ sung khoáng chất trong chăm sóc hỗ trợ là phần công việc thường xuyên; đọc kỹ các hướng dẫn về Đáp ứng đủ magie giúp hiểu cách đặt vấn đề dinh dưỡng và bổ sung an toàn cho bệnh nhân.

Những bài học từ hơn hai thập niên thực hành ở nước ngoài

Sau hơn hai thập kỷ làm việc tại Nhật, BS. Quý mang về không chỉ kiến thức chuyên môn về ung thư mà còn một quan điểm điều dưỡng toàn diện: bệnh nhân là con người với các mối quan hệ, hy vọng và lo lắng. Ở mọi quyết định lâm sàng, đặt câu hỏi về ý nghĩa cuộc sống của bệnh nhân và tìm cách giúp họ có những ngày sống còn ý nghĩa là điều ông ưu tiên.

Suy ngẫm cuối bài: điều trị để giảm “nỗi khổ”

Với BS. Quý, mục tiêu điều trị ung thư không chỉ là tiêu diệt khối u hay kéo dài tuổi thọ bằng mọi giá, mà còn là giảm bớt những nỗi khổ của người bệnh ở mọi giai đoạn. Sự can thiệp y tế hiệu quả là sự phối hợp giữa chuyên môn kỹ thuật và khả năng lắng nghe, kết nối nguồn lực để chăm sóc toàn diện cho con người đứng sau chẩn đoán.

Trong thực tế điều trị, những thay đổi nhỏ — một lời giải thích rõ ràng, một can thiệp dinh dưỡng kịp thời, một kế hoạch chăm sóc tại nhà — có thể tạo ra khác biệt lớn cho chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

Và khi cần tìm hiểu về cách di căn ảnh hưởng tới chiến lược điều trị trong ung thư đại trực tràng, bạn có thể tham khảo tài liệu chuyên sâu về Di căn ung thư đại trực tràng để hiểu thêm về vị trí di căn, triệu chứng gợi ý và cách bác sĩ xác định.

Mimosa (Bernard Healthcare)