Phòng Ngừa Lây Truyền Viêm Gan B Từ Mẹ Sang Con: Tất Tần Tật Những Điều Cần Biết

Viêm gan B là một trong những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng ảnh hưởng đến phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh. Tại Việt Nam, có khoảng 10 – 20% phụ nữ mang thai bị nhiễm virus viêm gan B (HBV). Đáng chú ý, 90% trẻ em sinh ra từ những bà mẹ dương tính với HBeAg có nguy cơ cao mắc HBV khi không có can thiệp y tế phù hợp.

Hầu hết trẻ em bị lây nhiễm do lây truyền từ mẹ sẽ phải đối mặt với nguy cơ cao mắc viêm gan B mạn tính, có thể dẫn đến xơ gan và ung thư gan khi trưởng thành. Để giảm thiểu tình trạng này, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đặt ra mục tiêu loại bỏ viêm gan B như một mối đe dọa sức khỏe cộng đồng, nhằm giảm tỷ lệ lưu hành kháng nguyên bề mặt viêm gan B (HBsAg) xuống dưới 0,1% ở trẻ em 5 tuổi. Một trong những biện pháp chính để đạt được mục tiêu này là tiêm vaccine cho trẻ sơ sinh, cùng với các phương pháp can thiệp khác nhằm ngăn ngừa lây truyền HBV từ mẹ sang con, trong đó có việc dùng thuốc kháng virus dự phòng cho phụ nữ mang thai dương tính với HBsAg.

1. Tại Sao Vaccine Viêm Gan B Quan Trọng Ngay Sau Khi Sinh?

WHO khuyến nghị rằng tất cả trẻ sơ sinh nên được tiêm liều vaccine viêm gan B đầu tiên trong vòng 24 giờ sau khi ra đời. Liều tiêm này cần được tiếp nối bằng ít nhất hai liều bổ sung cách nhau tối thiểu 4 tuần. Việc tiêm vaccine sớm không chỉ mang đến khả năng bảo vệ lâu dài mà còn có thể bảo vệ trẻ trong suốt cuộc đời.

Kể từ năm 1992, WHO đã tích cực đưa vaccine viêm gan B vào chương trình tiêm chủng định kỳ thông qua Chương trình Tiêm chủng Mở rộng. Việc sử dụng globulin miễn dịch viêm gan B (HBIG) cho trẻ ngay sau khi sinh, phối hợp với điều trị kháng virus cho mẹ trong thời kỳ mang thai có thể cung cấp thêm sự bảo vệ cho trẻ sơ sinh.

Hệ thống tiêm chủng vaccine viêm gan B được thực hiện đúng lịch sẽ giúp tạo ra hàng rào miễn dịch vững chắc, bảo vệ hơn 95% trẻ em khỏi nguy cơ nhiễm bệnh.

2. Biện Pháp Bảo Vệ Cho Mẹ Nhiễm Viêm Gan B

Nếu không can thiệp, nguy cơ lây truyền HBV từ mẹ sang con có thể lên đến 90% ở những bà mẹ có tải lượng virus HBV cao (dương tính với HBeAg). Nguy cơ này giảm xuống còn 10 – 40% đối với những bà mẹ âm tính với HBeAg. Đặc biệt, nồng độ HBV DNA ở mẹ có liên quan chặt chẽ đến nguy cơ lây truyền, ngay cả khi trẻ đã được tiêm vaccine viêm gan B.

Để bảo vệ trẻ, các biện pháp can thiệp trong quá trình sinh nở được khuyến cáo. Đầu tiên, trẻ sơ sinh cần được tiêm huyết thanh kháng virus (HBIG) ngay sau khi sinh để cung cấp kháng thể thụ động, giúp bảo vệ trẻ ngay lập tức. Thứ hai, từ năm 2020, WHO cũng khuyến nghị phụ nữ mang thai nhiễm HBV nên được điều trị bằng thuốc kháng virus Tenofovir từ tuần thứ 28 của thai kỳ cho đến khi sinh. Điều này giúp giảm nồng độ virus trong máu mẹ và ngăn ngừa lây truyền virus trong suốt thai kỳ và quá trình sinh nở.

3. Hướng Dẫn Chủ Động Phòng Bệnh Cho Phụ Nữ Mang Thai

Để đảm bảo sức khỏe của cả mẹ và con, phụ nữ mang thai cần được đánh giá tình trạng sức khỏe và có kế hoạch điều trị kháng virus. Điều này bao gồm:

• Xét nghiệm tầm soát: Phụ nữ nên thực hiện xét nghiệm máu (HBsAg) trong những tháng đầu thai kỳ để xác định tình trạng nhiễm virus của họ.
• Tuân thủ phác đồ điều trị: Nếu có kết quả dương tính với HBV, cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa để nhận thuốc kháng virus theo đúng chỉ định từ tuần thứ 28 của thai kỳ.
• Tiêm phòng đúng thời gian: Phối hợp với nhân viên y tế để đảm bảo trẻ được tiêm vaccine viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu đời và tuân thủ lịch tiêm nhắc lại sau này.

Để giảm thiểu tối đa nguy cơ lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con, các bà mẹ mang thai cần được tư vấn và theo dõi chặt chẽ trong suốt thai kỳ. Thông qua việc tuân thủ các biện pháp phòng ngừa, phụ nữ mang thai có thể bảo vệ sức khỏe của bản thân và con cái. Hơn nữa, cần lưu ý đến các bệnh truyền nhiễm khác như giang mai và HIV, vì chúng cũng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của con và mẹ.

Để tìm hiểu thêm về các con đường lây truyền HIV và phương pháp phòng ngừa hiệu quả, bạn có thể tham khảo bài viết Khám Phá Các Con Đường Lây Truyền HIV và Cách Phòng Ngừa Hiệu Quả.

Bên cạnh đó, để biết thêm về những nỗ lực của Việt Nam trong việc chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030, hãy xem bài viết Đến Năm 2030, Việt Nam Mục Tiêu Chấm Dứt AIDS: Chiến Lược Và Hành Động.