Sửa luật y tế để gỡ vướng cung ứng thuốc, thiết bị và nâng cao minh bạch

Cuộc làm việc do Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì ngày 8/9 tập trung vào việc khắc phục những bất cập kéo dài trong quản lý, phân phối dược phẩm và thiết bị y tế. Đây không chỉ là một đợt rà soát pháp lý thông thường mà là nỗ lực nhằm đảm bảo người bệnh không thiếu thuốc, cơ sở y tế không thiếu trang thiết bị do vướng cơ chế hành chính.

Tình hình hiện tại: thị trường lớn nhưng chuỗi cung ứng nhiều điểm yếu

Báo cáo tại cuộc họp cho thấy quy mô thị trường thiết bị y tế và dược phẩm của Việt Nam đã đạt tới quy mô đáng kể. Năm 2025, thị trường thiết bị y tế được ước tính vào khoảng 2 tỷ USD; thị trường dược có quy mô khoảng 7–8 tỷ USD, với dự báo có thể tăng lên gấp đôi trong vòng khoảng 5 năm tới. Những con số này phản ánh nhu cầu lớn về chăm sóc sức khỏe, nhưng đồng thời cũng đặt ra thách thức cho cả chính sách và quản lý.

Các hạn chế được nêu rõ: năng lực sản xuất thiết bị y tế trong nước còn thấp, phụ thuộc nhiều vào hàng nhập khẩu; giá thành cao do nhiều khâu trung gian; công tác quản lý vòng đời thiết bị chưa chặt chẽ; nguồn nhân lực chuyên môn ở một số khâu quản lý còn thiếu. Ở mảng dược, Việt Nam vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu biệt dược gốc và nguyên liệu đầu vào; thủ tục hành chính về cấp phép, gia hạn số đăng ký vẫn phức tạp; việc phân phối qua nhiều tầng khiến giá cả khó kiểm soát.

Mục tiêu sửa luật: minh bạch, tiết kiệm, và đảm bảo cung ứng

Trên nền tảng những hạn chế được phân tích, chính quyền xác định một số mục tiêu chính cho quá trình sửa luật và hoàn thiện văn bản dưới dạng nghị định, thông tư liên quan. Những mục tiêu này bao gồm: loại bỏ rào cản cơ chế dẫn tới thiếu thuốc hoặc thiếu thiết bị; giảm số khâu trung gian không cần thiết để hạ giá thành; tăng cường minh bạch trong đấu thầu và công khai giá; đồng thời, bảo đảm an toàn và chất lượng cho người sử dụng cuối cùng.

Thủ tướng yêu cầu xây dựng cơ chế quản lý vừa thông thoáng, vừa kiểm soát được, nhằm hạn chế trục lợi và vi phạm pháp luật, đồng thời tránh tạo ra tâm lý sợ trách nhiệm trong cán bộ dẫn đến trì trệ quyết định tại các đơn vị cung ứng dịch vụ y tế.

Giải pháp kỹ thuật và tổ chức được đặt lên bàn

Những đề xuất quan trọng được thảo luận bao gồm:

• Số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng: từ nhà sản xuất, qua cửa khẩu, doanh nghiệp phân phối, bệnh viện đến người bệnh—với mục tiêu giảm khâu trung gian, tăng minh bạch.
• Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về giá thuốc và thiết bị y tế, đảm bảo dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” theo yêu cầu của lãnh đạo Chính phủ.
• Kiểm soát giá từ nguồn: quản lý biên độ lợi nhuận hợp lý tại từng khâu để tránh thổi giá lên người bệnh.
• Cải cách đấu thầu: cân nhắc đấu thầu tập trung cấp quốc gia hoặc đàm phán trực tiếp với nhà sản xuất để đạt lợi ích về giá và chất lượng.
• Thúc đẩy sản xuất trong nước và cơ chế khuyến khích liên doanh, liên kết giữa doanh nghiệp Việt Nam và tập đoàn đa quốc gia để nâng cao năng lực nội địa hóa.

Những giải pháp này nhằm vừa đảm bảo nguồn cung bền vững vừa hướng tới tiết kiệm ngân sách và quyền lợi người dân.

Điểm trọng tâm của pháp luật cần sửa

Cuộc họp đề nghị đưa hai nội dung chính vào dự án Luật: quản lý trang thiết bị y tế (đưa vào Luật Khám bệnh, chữa bệnh) và quản lý phân phối dược (đưa vào Luật Dược). Song song với đó, cần rà soát để sửa đổi, ban hành ngay các nghị định, thông tư có thể giải quyết vấn đề trước khi Luật có hiệu lực.

Việc lồng ghép các quy định quản lý thiết bị y tế vào Luật Khám bệnh, chữa bệnh được kỳ vọng giúp chuẩn hóa trách nhiệm quản lý tại cơ sở y tế, bao gồm bảo dưỡng, kiểm định, và quản lý vòng đời thiết bị. Về dược, tập trung vào tinh giản thủ tục, minh bạch tiêu chí đấu thầu để cân bằng giữa giá và chất lượng.

Thời hạn và cơ chế điều phối

Bộ Y tế được giao nhiệm vụ hoàn thiện hồ sơ dự án Luật và trình Chính phủ trước ngày 15/9 để kịp đưa ra Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 dự kiến trong tháng 10/2026. Các Phó Thủ tướng cũng được phân công theo dõi, chỉ đạo để đảm bảo tiến độ và chất lượng soạn thảo. Đồng thời, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu thống nhất một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương xuống địa phương, phân công rõ trách nhiệm giữa các ngành liên quan.

Luật An toàn thực phẩm: chuyển trọng tâm và truy xuất nguồn gốc

Bên cạnh các nội dung liên quan đến thuốc, cuộc họp cũng thảo luận dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), với yêu cầu điều chỉnh cách tiếp cận từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc, cảnh báo sớm và giám sát theo chuỗi cung ứng. Mục tiêu là quản lý chặt các điểm dễ phát sinh rủi ro như thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể và suất ăn trường học.

Khi áp dụng nguyên tắc hậu kiểm kết hợp hệ thống cảnh báo và truy xuất, cơ quan quản lý có thể tập trung nguồn lực vào nơi có nguy cơ cao và xử lý kịp thời các sự cố, thay vì kéo dài thủ tục tiền kiểm cho mọi sản phẩm.

Những lưu ý khi triển khai

Việc sửa luật và hoàn thiện hệ thống quản lý không chỉ đòi hỏi thay đổi văn bản mà cần có giải pháp thực thi: chuẩn hóa dữ liệu, đào tạo nhân lực quản lý, đảm bảo tính liên thông giữa hệ thống của hải quan, doanh nghiệp, bệnh viện và cơ quan quản lý; đồng thời đặt ra cơ chế giám sát hiệu quả để tránh lợi dụng kẽ hở mới phát sinh.

Thực hiện đấu thầu tập trung hay đàm phán trực tiếp đều có ưu nhược điểm: đấu thầu tập trung có thể tạo sức mua lớn để hạ giá nhưng cần thiết kế tiêu chí phù hợp; đàm phán trực tiếp có thể rút ngắn thời gian và tiếp cận nhà sản xuất nhưng phải minh bạch để tránh độc quyền và trục lợi. Chính vì vậy, việc sửa đổi pháp luật cần cân nhắc các điều kiện thực tiễn và cơ chế kiểm soát kèm theo.

Kết luận và điều nên ghi nhớ

Cuộc họp do Thủ tướng chủ trì nhấn mạnh tinh thần đặt quyền lợi người bệnh và tính mạng con người lên trên hết. Sửa luật nhằm tạo hành lang pháp lý giúp đảm bảo nguồn cung thuốc, trang thiết bị y tế đầy đủ, giá hợp lý và quy trình minh bạch. Các bước tiếp theo yêu cầu Bộ Y tế hoàn thiện hồ sơ ngay trong khung thời gian ngắn, đồng thời sửa đổi các văn bản hướng dẫn để xử lý những vấn đề cấp bách trước mắt.

Với khối lượng thị trường lớn và nhu cầu ngày càng tăng, giải pháp liên thông dữ liệu, kiểm soát giá từ gốc, cải cách đấu thầu và thúc đẩy năng lực sản xuất trong nước là những trụ cột cần được triển khai đồng bộ để thực sự mang lại lợi ích cho người dân.

Thủ tướng Lê Minh Hưng làm việc với lãnh đạo Bộ Y tế về một số điều liên quan đến luật trong lĩnh vực y tế

Chiều 8/9/2026, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng làm việc với lãnh đạo Bộ Y tế và các bộ về dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của luật trong lĩnh vực y tế và các lĩnh vực liên quan.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

• Khi nào dự án Luật sẽ được trình Quốc hội? Bộ Y tế được yêu cầu hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ trước ngày 15/9 để kịp trình tại Kỳ họp thứ 2 dự kiến trong tháng 10/2026.
• Những văn bản nào cần sửa ngay? Ngoài dự án Luật, cần rà soát và sửa đổi các nghị định, thông tư có liên quan nhằm xử lý ngay những vướng mắc thực tế trước khi Luật có hiệu lực.
• Mục tiêu của cơ sở dữ liệu giá thuốc, thiết bị là gì? Mục tiêu là tạo nguồn dữ liệu dùng chung, đảm bảo minh bạch giá từ nhà sản xuất đến người bệnh, giúp kiểm soát biên độ lợi nhuận và giảm chênh lệch giá không hợp lý.

Để hiểu thêm về các vụ việc thực thi pháp luật và diễn biến điều tra liên quan tới ma túy trong quán karaoke, bạn có thể tham khảo bài viết phân tích chi tiết về diễn biến kiểm tra, vật chứng thu giữ và hướng điều tra trong bài phát hiện nhóm dương tính ma túy tại quán karaoke ở Phú Thọ, giúp nhìn rõ thêm góc độ pháp lý và trách nhiệm của các bên liên quan.

Từ việc bảo đảm an toàn cho người cao tuổi đến cách tổ chức tìm kiếm hiệu quả, bài viết về chiến dịch tìm kiếm và cứu trợ tại Tuyên Quang trình bày cách lực lượng chức năng phối hợp cứu cụ bà 80 tuổi, cung cấp bài học thực tế cho gia đình có người già và hướng phòng ngừa trong cộng đồng: chiến dịch tìm kiếm xuyên đêm cứu cụ bà 80 tuổi.

Nếu quan tâm đến kỹ thuật xây dựng và quản lý lâu dài của các hệ thống hạ tầng y tế hoặc công trình dân dụng, bài viết về kinh nghiệm kéo dài hệ thống dẫn nước La Mã giải thích cách lựa chọn vật liệu, đảm bảo độ dốc và bảo trì định kỳ để đạt tuổi thọ cao: bí quyết kéo dài hệ thống dẫn nước La Mã.