Trách Nhiệm Pháp Lý Khi Cứu Người Gặp Nạn: Phân Tích Các Khía Cạnh Quan Trọng

Khán giả hỏi: Trong một tình huống khẩn cấp khi chứng kiến một tai nạn giao thông nghiêm trọng, một người đi đường đã nhanh chóng hành động cứu nạn nhân khỏi nguy cơ bị xe cộ đâm vào. Tuy nhiên, sau khi đến bệnh viện, nạn nhân được chẩn đoán chấn thương cột sống nghiêm trọng. Gia đình nạn nhân cho rằng người cứu đã làm nặng thêm thương tích và yêu cầu bồi thường. Vậy, trong trường hợp này, người cứu có phải chịu trách nhiệm không?

Luật sư Phạm Văn Tuấn từ Đoàn Luật sư TP. Hà Nội đã có những phân tích chi tiết về vấn đề này:

Không tự động bồi thường khi gây thiệt hại trong quá trình cứu giúp

Theo quy định tại Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, nếu một người có hành vi gây thiệt hại đến tính mạng hoặc sức khỏe của người khác thì phải bồi thường. Tuy nhiên, pháp luật cũng cho phép những trường hợp cần thiết, trong đó có việc cứu người khỏi tình trạng nguy hiểm.

Theo Điều 595 cùng bộ luật, nếu việc gây thiệt hại vượt quá yêu cầu khi cứu giúp, thì cá nhân đó chỉ phải bồi thường phần thiệt hại vượt mức cần thiết.

Theo quy định tại Điều 23 Bộ luật Hình sự 2015, việc gây thiệt hại nhỏ hơn để tránh thiệt hại lớn hơn không bị coi là tội phạm. Khi người chứng kiến thấy nạn nhân nằm giữa đường và có nguy cơ bị xe cộ đâm vào, hành động cứu giúp là cần thiết và không thể tránh khỏi.

Đánh giá hành vi cứu giúp và mức độ chuyên môn

Không thể yêu cầu một cá nhân không phải là nhân viên y tế hoặc cứu hộ có kiến thức chuyên môn như bác sĩ khi thực hiện công việc cứu người. Cơ quan chức năng chỉ nên xem xét hành vi trong bối cảnh cụ thể tại thời điểm xảy ra.

Những yếu tố như vị trí của nạn nhân, nguy cơ gặp phải trong quá trình giải cứu và sự khẩn cấp của tình huống cần được chú ý. Việc di chuyển nạn nhân ra khỏi khu vực nguy hiểm, trong trường hợp không có ý định gây thiệt hại, không được coi là vi phạm pháp luật.

Bên nào sẽ phải bồi thường?

Để xác định trách nhiệm bồi thường từ người cứu, cần xem xét những yếu tố như:

1. Tình huống ban đầu có nguy hiểm có thật.

2. Hành động di chuyển cần thiết để loại bỏ hoặc giảm thiểu nguy hiểm.

3. Có phương án nào khác ít gây thiệt hại hơn không.

4. Mức độ thiệt hại gây ra phải tương quan với nguy cơ mà người cứu đang nỗ lực ngăn chặn.

Gia đình nạn nhân cần chứng minh các điểm gì khi yêu cầu bồi thường?

Gia đình nạn nhân không chỉ cần chứng minh rằng thương tích đã nặng hơn sau khi được di chuyển. Họ còn cần chứng minh hành vi của người cứu có vi phạm pháp luật hay không; nguyên nhân và mối quan hệ giữa hành vi di chuyển và thương tích phải được làm rõ.

Chẳng hạn, nếu hồ sơ bệnh án chỉ ra rằng nạn nhân đã có thương tích nặng từ ban đầu, thì người cứu không thể bị quy trách nhiệm hoàn toàn cho thiệt hại đó.

Trách nhiệm của người cứu và người gây tai nạn là khác nhau

Trong các tình huống như vậy, cần phân định rõ trách nhiệm giữa người điều khiển phương tiện và người cứu. Nếu người cứu đã hành động hợp lý để cứu nạn nhân nhưng vô tình làm gia tăng thiệt hại, điều này không có nghĩa là họ phải chịu mọi trách nhiệm.

Theo điều 590 Bộ luật Dân sự, chỉ những thiệt hại có căn cứ pháp lý và có mối quan hệ nhân quả với hành vi cứu giúp mới phải được bồi thường.

Pháp luật khuyến khích việc cứu giúp nạn nhân

Pháp luật Việt Nam không chỉ yêu cầu người dân phải cứu giúp người đang có nguy hiểm mà còn khuyến khích họ hành động. Theo quy định, người không cứu giúp khi có điều kiện có thể phải chịu trách nhiệm hình sự nếu hành động này dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Cũng quan trọng, từ năm 2026, Thông tư mới sẽ quy định về việc hỗ trợ những người cứu giúp nạn nhân, nhằm khuyến khích hơn nữa sự tham gia của cộng đồng trong những hoạt động cứu hộ.

Xem thêm bài viết:

Rình khách tắm biển, Lê Quang Cảnh trộm chìa khóa mở cốp xe lấy tiền

SKĐS – Đang dùng chìa khóa trộm được để mở cốp xe của du khách, Lê Quang Cảnh bị lực lượng tuần tra bắt quả tang.