Cách Tiếp Cận Mới Trong Truyền Thông Về Người Khuyết Tật
admin
2026-08-13 · schedule 9 phút đọc
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y khoa. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
Chuyển Đổi Quan Điểm Về Người Khuyết Tật Trong Truyền Thông
Vào ngày 12 tháng 8, Hội Người khuyết tật tại TP. Hà Nội đã kết hợp với tổ chức Humanity & Inclusion (HI) để tổ chức một hội nghị chuyên đề mang tên “Ngôn từ và Góc máy: Thực hành truyền thông tiếp cận từ nội dung đến hình ảnh”. Sự kiện này nằm trong khuôn khổ Dự án MIC, được tài trợ bởi Phái đoàn Liên minh châu Âu, nhằm mục đích nâng cao nhận thức và thúc đẩy sự tham gia của người khuyết tật trong xã hội.
Ông Phạm Quang Khoát, Phó Chủ tịch Hội Người khuyết tật TP. Hà Nội, đã phát biểu mở đầu hội nghị với những ý kiến sâu sắc về vai trò của truyền thông. Ông nhấn mạnh rằng mỗi bài báo, hình ảnh hay từ ngữ trong tiêu đề có thể ảnh hưởng lớn đến cách nhìn nhận của xã hội về người khuyết tật. Nghệ An Chuẩn Bị Kế Hoạch Sơ Tán Lớn Trong Trường Hợp Siê… Nỗ Lực Giải Cứu Thanh Niên Mất Tích Trên Bán Đảo Sơn Trà:… Quốc Hội Thảo Luận Chấn Chỉnh Hoạt Động Thương Mại Điện T…
Ông Phạm Quang Khoát – Phó chủ tịch Hội người khuyết tật TP. Hà Nội phát biểu tại hội nghị. Ảnh: HB
Ông Khoát chỉ ra rằng nhiều cuộc phỏng vấn và bài báo vẫn sử dụng những cụm từ như “lương y tật nguyền” hay “cô gái tật nguyền”, những từ này dù không có ý xấu nhưng lại làm nổi bật các khiếm khuyết và biến những thành tựu bình thường thành những “kỳ tích”.
Ông đặt câu hỏi vô cùng thú vị: “Liệu có cần thiết phải gọi việc một người dùng xe lăn tốt nghiệp đại học là một kỳ tích không? Chúng ta cần tự hỏi bản thân mình rằng câu chuyện này đang được kể từ góc nhìn của ai, và nếu tôi là nhân vật trong câu chuyện đó, tôi có muốn bị miêu tả như vậy không?”.
Đại diện Hội người khuyết tật cho rằng truyền thông cần theo nguyên tắc không thương hại, không tô hồng, và không biến khuyết tật thành một kỳ tích. Báo chí nên thể hiện người khuyết tật như những cá thể bình thường, có những câu chuyện phi thường nhưng dưới góc nhìn bình thường, phản ánh chính quyền sống tự do lựa chọn.
Quang cảnh hội nghị chuyên đề “Ngôn từ và Góc máy: Thực hành truyền thông tiếp cận từ nội dung đến hình ảnh”.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Hà, quản lý dự án MIC tại Việt Nam, đã cung cấp thông tin về chương trình, khẳng định rằng dự án nhận được sự hỗ trợ từ Liên minh châu Âu, nhằm mục tiêu giảm kỳ thị và nâng cao vai trò của người khuyết tật, đặc biệt là những nhóm ít được đại diện trong giáo dục và việc làm.
Các ý kiến cũng được chia sẻ bởi bà Dương Thị Vân, giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ hòa nhập NKT (ICC). Bà nhấn mạnh rằng việc xóa bỏ rào cản môi trường, giao tiếp và thái độ xã hội là rất quan trọng để thúc đẩy sự hòa nhập. Theo thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Việt Nam có khoảng 7% dân số, tương đương hơn 7 triệu người, là người khuyết tật. Truyền thông cần chấm dứt việc khai thác hình ảnh người khuyết tật như một nguồn cảm hứng, mà thay vào đó nên phản ánh họ như những cá nhân có quyền lợi và nghĩa vụ ngang bằng với người khác.
Các Tiêu Chuẩn Đạo Đức Trong Truyền Thông
Buổi tọa đàm còn bao gồm các hoạt động trải nghiệm thực tế để giúp những người làm báo nhận diện và cảm nhận các rào cản mà người khuyết tật đang phải đối mặt. Các phóng viên và sinh viên báo chí đã có cơ hội di chuyển bằng xe lăn, đeo kính che mắt để trải nghiệm cuộc sống của người khiếm thị, và học ngôn ngữ ký hiệu với những người khiếm thính.
Người làm báo và sinh viên báo chí tham gia các hoạt động trải nghiệm thực tế tại tọa đàm: học ngôn ngữ ký hiệu cùng người khiếm thính, đeo băng che mắt dùng gậy di chuyển qua chướng ngại vật và điều khiển xe lăn để nhận diện trực quan các rào cản.
Tại tọa đàm, bà Nguyễn Thị Thục Hạnh, nguyên Tổng biên tập báo Phụ nữ Việt Nam, đã nhấn mạnh rằng truyền thông về người khuyết tật không cần phải làm cho độc giả cảm thấy thương hại, cũng như không cần phải ép các nhân vật phải truyền cảm hứng. Truyền thông nên chuyển từ góc nhìn nhân đạo sang một chủ đề xã hội chính thống.
Các nhà báo, biên tập viên cần tuân thủ các quy định trong khi tiếp cận từng nhóm nhân vật. Đối với người dùng xe lăn, họ nên giao tiếp ở tầm nhìn ngang, kiểm tra khả năng tiếp cận của địa điểm và không tự ý đẩy xe lăn nếu chưa có đồng ý. Đối với người khiếm thị, nhà báo cần tự giới thiệu bản thân, mô tả không gian xung quanh và hướng dẫn vị trí rõ ràng. Khi làm việc với người khiếm thính, phải tương tác trực tiếp với họ, không chỉ đối thoại với người phiên dịch, và đảm bảo khung hình của video quay có thể thu trọn biểu cảm và ngôn ngữ cơ thể.
Thực hành báo chí cần phải tuân thủ nguyên tắc “Không có gì về chúng tôi nếu không có chúng tôi”. Mỗi từ ngữ và khuôn hình đều có thể góp phần tạo ra những rào cản hoặc mở ra cơ hội cho sự hòa nhập.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan làm Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật
