Sửa luật y tế: những điểm trọng tâm, rủi ro và bước tiếp theo cần lưu ý

Khi cơ quan soạn thảo đưa ra đề xuất sửa đổi một loạt luật liên quan đến y tế, quyền lợi của người dân và hoạt động quản lý sẽ chịu tác động trực tiếp. Buổi thảo luận tại Phiên họp thứ 6 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nêu lên nhiều khía cạnh cần cân nhắc kỹ, từ phân quyền trong cấp phép hành nghề đến bảo đảm an toàn vắc xin và quản lý quảng cáo thuốc, rượu bia.

Những thay đổi về thẩm quyền cấp phép và lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh

Một nội dung được Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề xuất là giữ lại thẩm quyền cấp, điều chỉnh và thu hồi giấy phép hành nghề tại cơ quan chuyên môn y tế thuộc UBND cấp tỉnh. Lý do được nêu là để đảm bảo tính thống nhất trong quản lý đối với những người hành nghề thuộc phạm vi quản lý của địa phương.

Song song với quyền cấp phép, đề xuất cũng khuyến nghị làm rõ và phân loại các loại hình cơ sở khám chữa bệnh. Mục tiêu là giúp người dân dễ hơn khi lựa chọn nơi khám, đồng thời giảm rủi ro tranh chấp pháp lý khi một cơ sở muốn mở rộng danh mục kỹ thuật hay áp dụng phương pháp mới. Việc này cần đi kèm với cơ chế rút ngắn thủ tục khi bổ sung kỹ thuật nhưng không gây phát sinh hành chính mới.

Giá dịch vụ y tế: nên giữ hay chuyển quyền quyết định?

Một điểm quan trọng khác được thảo luận là thẩm quyền quy định giá cụ thể cho dịch vụ khám chữa bệnh. Có ý kiến đề xuất chuyển quyền từ HĐND cấp tỉnh sang UBND cấp tỉnh, nhưng Thường trực Ủy ban bày tỏ cân nhắc thận trọng và đề xuất nghiên cứu duy trì quy định hiện hành để tránh xáo trộn trong quản lý tài chính y tế.

Quyết định về giá không chỉ liên quan đến quản trị ngân sách mà còn tới quyền tiếp cận dịch vụ của người bệnh; vì vậy mọi thay đổi cần được đánh giá tác động trước khi áp dụng rộng rãi.

Quản lý dược phẩm, sinh phẩm và quảng cáo

Với Luật Dược, Thường trực Ủy ban nhấn mạnh yêu cầu minh bạch các khái niệm chuyên môn như sinh phẩm tham chiếu và sinh phẩm tương tự, đồng thời đề nghị lấy thêm ý kiến thẩm định pháp lý. Việc này nhằm tránh nhầm lẫn về tiêu chuẩn chất lượng giữa các loại sinh phẩm và đảm bảo cơ sở khoa học cho quy định mới.

Về quảng cáo thuốc, cơ quan thẩm tra tán thành chủ trương phân cấp thẩm quyền xác nhận nội dung quảng cáo. Tuy nhiên, họ cũng nhắc rằng thuốc là mặt hàng đặc biệt nên việc phân cấp phải đảm bảo tiêu chuẩn thẩm định đồng bộ giữa các địa phương, tránh tạo khe hở cho quảng cáo sai lệch về công dụng hoặc bỏ qua cảnh báo an toàn.

Thử nghiệm lâm sàng vắc xin: cần bảo lưu quy trình an toàn

Thường trực Ủy ban bày tỏ không đồng ý với một số điểm trong dự thảo liên quan đến giảm quy định thử nghiệm lâm sàng vắc xin. Lý do là vắc xin có tính đặc thù; giai đoạn thử nghiệm lâm sàng giữ vai trò then chốt để bảo đảm an toàn và hiệu quả trước khi đưa vào sử dụng rộng rãi.

Do vậy, bất kỳ thay đổi nào rút ngắn hay đơn giản hóa quy trình này chỉ nên được áp dụng trong tình huống đặc biệt, chẳng hạn khi có sự kiện cấp bách về mặt dịch tễ. Đồng thời, cần có hướng dẫn chặt chẽ để vẫn bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Rượu, bia và giới hạn kinh doanh: giữ mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Về Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia, cơ quan thẩm tra khuyến nghị cân nhắc kỹ trước khi bãi bỏ một số cấm về kinh doanh và điều kiện bán. Mục tiêu chính của luật là giảm tác hại do tiêu thụ đồ uống có cồn, nên mọi điều chỉnh phải đảm bảo không làm suy giảm khả năng bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Đặc biệt, Thường trực Ủy ban đã không tán thành đề xuất bỏ quy định cấm bán rượu, bia qua máy bán hàng tự động. Họ đề nghị rà soát toàn diện để bảo đảm tính nhất quán với các quy chuẩn pháp luật khác và bảo vệ nhóm dễ tổn thương trong xã hội.

Người khuyết tật và trẻ em: hướng đến giảm thủ tục nhưng vẫn đảm bảo quyền lợi

Với Luật Người khuyết tật, Thường trực Ủy ban cơ bản ủng hộ hướng giảm thủ tục hành chính trong xác nhận khuyết tật, nhằm tạo thuận lợi cho người dân. Đồng thời, có đề xuất bổ sung căn cứ điều chỉnh mức trợ cấp để phản ánh diễn biến kinh tế – xã hội và biến động chỉ số giá tiêu dùng.

Những quyền lợi của trẻ em và người khuyết tật được đánh giá là nằm trong nhóm nhạy cảm; do đó các sửa đổi liên quan phải cân nhắc kỹ tác động trực tiếp tới quyền và lợi ích của các nhóm này.

Đề xuất sửa 5 luật lĩnh vực y tế để giảm thủ tục, đẩy mạnh phân cấp

Đảm bảo chất lượng hồ sơ và tính khả thi trước khi trình Quốc hội

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh lưu ý dự án có phạm vi rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều nhóm đối tượng và cả chính sách đầu tư, kinh doanh. Vì vậy, UBTVQH đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến, hoàn thiện hồ sơ dự án luật, bảo đảm tính khả thi trước khi chuyển tới Quốc hội.

Thông điệp chính từ phiên họp là khuyến khích chỉnh sửa nhằm đơn giản hóa thủ tục, phân quyền hợp lý, nhưng không được đánh đổi tiêu chuẩn an toàn, quyền lợi của người dân và tính thống nhất pháp luật.

Đọc thêm và ngữ cảnh liên quan

Nếu bạn quan tâm tới phân tích chi tiết về các đề xuất phân cấp và cắt giảm thủ tục của dự thảo sửa đổi nhiều luật trong lĩnh vực y tế, có thể tham khảo thêm bài viết chuyên sâu: Phân cấp và cắt giảm thủ tục: dự thảo sửa đổi luật y tế liên quan 5 đạo luật.

Với phần dành cho sức khỏe trẻ em, một nguồn tham khảo hữu ích về nhận diện và phòng ngừa các bệnh hay gặp khi trẻ trở lại trường là Bảo vệ trẻ khi trở lại lớp: nhận diện và phòng ngừa 4 nhóm bệnh hay gặp, nội dung này hỗ trợ gia đình xác định dấu hiệu cần cảnh giác và biện pháp phòng ngừa.

Để hiểu thêm về góc nhìn thực hành y tế và cách một bác sĩ đồng hành cùng bệnh nhân trong chuyên ngành ung thư, độc giả có thể đọc câu chuyện hành nghề của một bác sĩ lâm sàng tại đường dẫn: Hành trình của BS Phạm Nguyên Quý: Khi nghề ung thư trở thành cách đồng hành với bệnh nhân.

Kết luận: những tiêu chí cần ghi nhớ cho bước hoàn thiện tiếp theo

Những nội dung được nêu tại phiên họp cho thấy cần cân bằng giữa ba mục tiêu: đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm an toàn y tế và giữ ổn định pháp lý. Trước khi trình Quốc hội, dự án nên được kiểm định kỹ về tính kỹ thuật, đánh giá tác động với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương, và có lộ trình thực thi minh bạch.

Người dân và các bên liên quan có thể theo dõi quá trình hoàn thiện để đảm bảo các điều chỉnh cuối cùng phục vụ lợi ích công cộng mà không làm giảm tiêu chuẩn an toàn hay bảo vệ quyền lợi của nhóm yếu thế.