Phân cấp và cắt giảm thủ tục: dự thảo sửa đổi luật y tế liên quan 5 đạo luật

Một đề xuất sửa đổi quy định trong lĩnh vực y tế vừa được trình tại Phiên họp thứ 6 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, với mục tiêu rõ ràng là tinh gọn thủ tục hành chính và điều chỉnh thẩm quyền quản lý. Bản dự thảo tập trung đồng thời vào việc sắp xếp lại cơ cấu tổ chức quản lý và trao quyền rõ ràng hơn cho các cấp, nhằm đảm bảo hệ thống pháp luật ngành y vận hành thống nhất hơn sau các thay đổi tổ chức.

Nguyên tắc cấu trúc của dự thảo

Theo người trình bày, nội dung sửa đổi được xây dựng xoay quanh bốn trục chính: tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; sắp xếp bộ máy cơ quan; phân cấp, phân quyền; và cắt giảm thủ tục hành chính cùng các điều kiện đầu tư, kinh doanh. Mục tiêu là vừa đơn giản hóa thủ tục, vừa giữ tính thống nhất của luật y tế trong mối tương thích với các luật khác và các cam kết quốc tế.

Những thay đổi nổi bật theo từng đạo luật

Luật Trẻ em: điều chỉnh thẩm quyền và nội dung liên quan giáo dục mầm non

Dự thảo kiến nghị phân định, điều chỉnh thẩm quyền theo nội dung của Nghị định số 147/2025, đồng thời điều chỉnh trách nhiệm của một số bộ, ngành và chính quyền địa phương phù hợp với chức năng sau khi tổ chức bộ máy được sắp xếp lại. Một điểm được lưu ý là sửa quy định về phổ cập giáo dục mầm non để bảo đảm tính nhất quán trong hệ thống pháp luật; ngoài ra dự thảo đề xuất loại bỏ các quy định liên quan đến ngành, nghề kinh doanh dịch vụ bảo vệ trẻ em vốn đã không còn phù hợp.

Về mặt thực tiễn, khi nói đến chăm sóc sức khỏe và phòng tránh bệnh tật cho trẻ trong môi trường học đường, các gia đình và nhà trường cần chuẩn bị kỹ càng — người quan tâm có thể tham khảo thêm nội dung hướng dẫn về Bảo vệ trẻ khi trở lại lớp để nắm dấu hiệu, biện pháp phòng ngừa và phối hợp với nhà trường.

Luật Người khuyết tật: tập trung vào thẩm quyền và thành phần hội đồng

Dự thảo sửa khoảng tám nội dung liên quan để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan sau khi tinh gọn bộ máy. Trong đó, có quy định về thành phần Hội đồng xác định mức độ khuyết tật và việc phân công trách nhiệm giữa Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các cấp. Các điều chỉnh này nhằm đảm bảo thủ tục xác định mức độ khuyết tật thống nhất và phù hợp với cơ cấu quản lý mới.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh: phân cấp thẩm quyền liên quan giấy phép và hoạt động cơ sở

Đối với luật này, dự thảo đề xuất sửa bảy nội dung chính. Một phần liên quan đến thẩm quyền cấp, cấp lại, gia hạn, điều chỉnh, đình chỉ và thu hồi giấy phép hành nghề — những nội dung đã được phân cấp, phân quyền tại Nghị định số 148/2025. Bên cạnh đó, ba điểm khác sửa đổi nhằm củng cố tính thống nhất của pháp luật liên quan đến thẩm quyền xử lý giấy phép hoạt động của cơ sở khám chữa bệnh và trách nhiệm trong việc quy định giá dịch vụ khám chữa bệnh.

Dự thảo còn đề xuất đơn giản hóa hồ sơ thủ tục, giảm một số điều kiện quản lý về hình thức tổ chức cơ sở khám chữa bệnh và bãi bỏ một số thành phần hồ sơ khi đề nghị cấp lại giấy phép hoạt động để tạo thuận lợi cho cơ sở y tế khi đáp ứng yêu cầu pháp lý.

Luật Dược: tinh giản thủ tục hành nghề và quy trình cấp phép thuốc

Sửa đổi tại Luật Dược gồm 14 nội dung, trong đó khoảng 10 mục tập trung vào việc giảm thiểu thủ tục hành chính liên quan chứng chỉ hành nghề dược, hồ sơ đề nghị cấp, điều chỉnh chứng chỉ hành nghề và Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược. Dự thảo cũng rà soát, sửa đổi các khái niệm liên quan đến sinh phẩm tham chiếu, sinh phẩm tương tự; quy định về dữ liệu lâm sàng và tiêu chí xác định trường hợp được miễn một số giai đoạn thử thuốc lâm sàng tại Việt Nam.

Thêm vào đó, có đề xuất phân cấp thẩm quyền xác nhận nội dung quảng cáo thuốc. Với độc giả quan tâm đến các bài thuốc dân gian và cách sử dụng dược liệu truyền thống, bài viết chuyên sâu như Lá mít làm thuốc cung cấp thông tin tham khảo về công thức dân gian và lưu ý an toàn khi dùng.

Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia: bãi bỏ một số ngành nghề điều kiện

Dự thảo sửa ba nội dung theo hướng đơn giản hóa thủ tục và giảm các điều kiện đầu tư, kinh doanh — trong đó có việc loại bỏ một số quy định về ngành, nghề kinh doanh có điều kiện liên quan đến lĩnh vực này. Mục tiêu là tạo thuận lợi hơn cho tổ chức, cá nhân liên quan mà vẫn hướng tới mục tiêu quản lý tác hại do lạm dụng rượu, bia.

Ý nghĩa thực tiễn và những điểm cần theo dõi

Sự thay đổi về phân cấp, phân quyền hướng tới mục tiêu giảm rườm rà trong quản lý và tạo thuận lợi cho hoạt động khám chữa bệnh, sản xuất, kinh doanh dược phẩm. Tuy nhiên, khi cắt giảm thủ tục cần đảm bảo không làm giảm chất lượng kiểm soát, giám sát an toàn dược phẩm và dịch vụ y tế; cân nhắc kỹ lưỡng trách nhiệm của các cấp để tránh khoảng trống pháp lý sau khi chuyển giao một số thẩm quyền.

Đối với hệ thống khám chữa bệnh, việc tinh giản hồ sơ, bãi bỏ một số yêu cầu hành chính có thể giúp cơ sở tập trung hơn vào chuyên môn; đồng thời, khi cơ cấu tổ chức thay đổi, cần quan tâm tới sức khỏe và năng lực làm việc của nhân viên y tế. Những biện pháp đơn giản hỗ trợ sức khoẻ nhân viên như hướng dẫn động tác thư giãn cũng có thể là giải pháp dễ áp dụng tại nơi làm việc, ví dụ tài liệu về Giãn cơ giảm căng thẳng cung cấp các động tác cổ, lưng, vai phù hợp.

Quá trình rà soát và bước tiếp theo

Sau phần thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, cơ quan soạn thảo đã rà soát để loại bỏ những nội dung không thuộc bốn nhóm trọng tâm nêu trên và chỉnh lý, bổ sung nhằm đảm bảo tương thích với các luật liên quan cũng như các công ước quốc tế mà Việt Nam tham gia. Việc này nhằm hạn chế xung đột pháp luật và đảm bảo tính khả thi khi triển khai. Lộ trình để dự thảo tiếp tục được xem xét, phản biện và hoàn thiện sẽ phụ thuộc vào ý kiến của các ủy ban và đại biểu có liên quan tại các phiên họp tiếp theo.

Những câu hỏi quan trọng nhà hoạch định cần cân nhắc

• Làm sao cân bằng giữa cắt giảm thủ tục và đảm bảo an toàn dược phẩm, dịch vụ y tế?
• Việc phân cấp thẩm quyền có tạo ra chồng chéo hay khoảng trống trách nhiệm ở một vài địa phương không?
• Lộ trình thích ứng cho cơ sở y tế và doanh nghiệp dược phẩm sau khi thay đổi quy định sẽ được tổ chức thế nào?

Kết luận: trọng tâm là hiệu quả quản lý và bảo đảm an toàn

Dự thảo sửa đổi năm luật ngành y tế đặt trọng tâm vào phân cấp, sắp xếp lại bộ máy và giảm bớt thủ tục hành chính nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho người dân, cơ sở y tế và doanh nghiệp. Tuy nhiên, bước thực thi cần được cân nhắc cẩn trọng để bảo đảm an toàn cho người bệnh, tính nhất quán của hệ thống pháp luật và năng lực giám sát. Các ý kiến hoàn thiện dự thảo trong thời gian tới sẽ quyết định mức độ cân bằng giữa tạo điều kiện và duy trì tiêu chuẩn an toàn.

Độc giả quan tâm đến chi tiết các điểm sửa đổi cụ thể trong từng đạo luật và ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động chuyên môn có thể theo dõi tiếp các phiên thảo luận và thông tin cập nhật từ cơ quan soạn thảo.

Hôm nay, Chính phủ trình UBTVQH sửa đổi 5 luật trong lĩnh vực y tế

SKĐS – UBTVQH xem xét sửa đổi 5 luật về trẻ em, người khuyết tật, khám chữa bệnh, dược và dân số tại Phiên họp thứ 6.