Sốt xuất huyết nặng ở trẻ: những ca điển hình tại cao điểm mùa mưa ở TPHCM

Ngày 7/9, BS.CKII Nguyễn Minh Tiến — Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng thành phố (TPHCM) — thông báo bệnh viện tiếp nhận nhiều trường hợp trẻ mắc sốt xuất huyết với diễn biến nặng, thậm chí đe dọa tính mạng. Hai bệnh nhi tiêu biểu đã cho thấy bệnh có thể tiến triển rất nhanh, cần nhập viện sớm và điều trị chuyên sâu.

Trường hợp thứ nhất: diễn tiến sốc, tổn thương gan và xuất huyết tiêu hóa

Bệnh nhi H.C.K., 7 tuổi, làm việc y tế ghi nhận trẻ dư cân, cư trú tại phường Tân Tạo. Sau 5 ngày sốt, gia đình đưa trẻ vào viện khi xuất hiện đau bụng, nôn dịch lợn cợn màu nâu và đi tiêu phân đen; trước đó trẻ sốt cao liên tục, kèm đau đầu, đau cơ và biếng ăn. Ban đầu gia đình cho thuốc tại nhà, triệu chứng có giảm rồi tái diễn.

Sau thăm khám và xét nghiệm, trẻ được chẩn đoán sốc do sốt xuất huyết nặng, kèm rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa và tổn thương gan nặng; men gan tăng trên 1.500 đơn vị/L. Điều trị tại chuyên khoa bao gồm truyền dịch chống sốc, dùng dung dịch cao phân tử, truyền albumin và thuốc vận mạch theo nhu cầu huyết động; đồng thời theo dõi huyết động bằng các phương tiện chuyên sâu để điều chỉnh liệu pháp truyền dịch và thuốc vận mạch.

Trong quá trình điều trị, trẻ xuất hiện tràn dịch màng bụng và màng phổi với lượng nhiều gây chèn ép, dẫn đến suy hô hấp. Các can thiệp gồm hỗ trợ hô hấp, đặt nội khí quản kết hợp thở máy và dẫn lưu dịch ổ bụng để giải áp. Do rối loạn đông máu và xuất huyết tiêu hóa, trẻ còn được truyền máu và các chế phẩm máu, đồng thời có liệu pháp hỗ trợ chức năng gan.

Sau gần hai tuần điều trị tích cực, tình trạng bệnh nhi cải thiện đáng kể: trẻ tỉnh táo, đã cai được máy thở và chức năng gan trở về bình thường.

Trường hợp thứ hai: sốc kéo dài, suy đa tạng và can thiệp lọc máu

Bệnh nhi D.T.T.V., 10 tuổi, trú tại xã Mỹ Đức, tỉnh An Giang. Trong bốn ngày đầu trẻ sốt cao kéo dài, không đáp ứng thuốc hạ sốt và kèm nôn ói. Đến chiều ngày thứ năm, trẻ nôn nhiều, mệt và tay chân lạnh; trẻ được đưa vào bệnh viện địa phương trong tình trạng nguy kịch, mạch không bắt được, huyết áp không đo được.

Bệnh nhi được chẩn đoán sốc sốt xuất huyết nặng và xử trí chống sốc bằng truyền dịch theo phác đồ trước khi chuyển viện. Khi vào Bệnh viện Nhi đồng thành phố, trẻ có mạch yếu, tay chân lạnh, huyết áp 70/50 mmHg, da nổi bông và thời gian phục hồi màu da kéo dài 4–5 giây. Đội ngũ y tế tiếp tục chống sốc tích cực bằng dịch truyền, dung dịch cao phân tử, albumin và thuốc vận mạch.

Tuy nhiên sốc kéo dài đã gây chuỗi biến chứng nặng: rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa, suy hô hấp, tổn thương gan và thận. Xét nghiệm cho thấy men gan của trẻ tăng trên 2.000 đơn vị/L và creatinine máu trên 400 micromol/L. Để xử lý, các bác sĩ phải đặt nội khí quản thở máy, truyền máu cùng các chế phẩm máu, dẫn lưu ổ bụng để giải áp; đồng thời tiến hành lọc máu liên tục và thay huyết tương.

Quá trình điều trị càng phức tạp khi bệnh nhi xuất hiện nhiễm trùng bệnh viện, buộc phải hỗ trợ chức năng nhiều cơ quan và điều trị kháng sinh. Sau gần ba tuần điều trị, trải qua bốn đợt lọc máu liên tục và ba đợt thay huyết tương, tình trạng của trẻ rõ rệt cải thiện: chức năng gan, thận dần hồi phục, trẻ được cai máy thở và tỉnh táo.

Những điểm lâm sàng cần lưu ý từ hai ca điển hình

Hai trường hợp trên minh họa tốc độ tiến triển của sốt xuất huyết nặng ở trẻ: từ những ngày sốt ban đầu đến khi xuất hiện sốc và suy đa cơ quan có thể chỉ trong vài ngày. Một số điểm quan trọng rút ra:

• Sốc trong sốt xuất huyết có thể diễn tiến nhanh và cần truyền dịch chống sốc kịp thời, sử dụng dung dịch cao phân tử, albumin và thuốc vận mạch khi cần thiết.
• Biến chứng đa cơ quan — bao gồm rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa, suy gan, suy thận và suy hô hấp — đòi hỏi phối hợp nhiều biện pháp can thiệp: truyền máu, dẫn lưu ổ bụng, hỗ trợ hô hấp xâm nhập và lọc máu liên tục hoặc thay huyết tương khi cần.
• Nhiễm trùng bệnh viện có thể làm tình trạng nặng hơn, do đó kiểm soát nhiễm khuẩn và điều chỉnh kháng sinh là phần thiết yếu của quá trình chăm sóc.

Triệu chứng đỏ và dấu hiệu cần nhập viện sớm

BS.CKII Nguyễn Minh Tiến cảnh báo mùa mưa là điều kiện thuận lợi để muỗi vằn sinh sôi, làm tăng nguy cơ lây truyền. Phụ huynh cần cảnh giác nếu trẻ sốt cao kéo dài và xuất hiện các dấu hiệu sau — đây là những dấu hiệu cảnh báo tiến triển nặng:

• Thay đổi ý thức: bứt rứt, li bì, lừ đừ hoặc mất tỉnh táo.
• Triệu chứng tiêu hoá nghiêm trọng: đau bụng liên tục, nôn ói nhiều, nôn ra dịch màu nâu hoặc có máu; đi tiêu phân đen.
• Dấu hiệu chảy máu: chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc các biểu hiện xuất huyết khác.
• Dấu hiệu tuần hoàn kém: tay chân lạnh, mạch yếu, huyết áp giảm, da nổi bông, thời gian phục hồi màu da kéo dài.

Nếu trẻ sốt trên hai ngày kèm một trong các biểu hiện trên, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và can thiệp kịp thời.

Phòng ngừa và hướng dẫn cho phụ huynh

Song song với việc nhận biết sớm, phòng bệnh vẫn là biện pháp then chốt. Các khuyến cáo được nhắc lại gồm:

• Diệt muỗi và lăng quăng: dọn dẹp vật dụng chứa nước, làm sạch môi trường quanh nhà để không tạo nơi sinh sản cho muỗi.
• Sử dụng màn khi ngủ, mặc quần áo che kín cho trẻ khi cần và hạn chế cho trẻ ra ngoài vào lúc nhiều muỗi hoạt động.
• Không tự ý mua thuốc điều trị cho trẻ khi mới sốt: việc dùng thuốc không đúng có thể che lấp triệu chứng nguy hiểm và làm chậm quyết định đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Kết luận: hành động sớm cứu tính mạng

Hai ca bệnh nêu trên cho thấy sốt xuất huyết ở trẻ em có thể tiến triển rất nặng, ảnh hưởng đa cơ quan và cần điều trị chuyên sâu lâu ngày. Nhận biết dấu hiệu cảnh báo, không tự điều trị tại nhà kéo dài và đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời là những bước then chốt để giảm nguy cơ biến chứng nặng và tử vong.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Khi nào phải đưa trẻ đi khám ngay?

Nên đưa trẻ đi khám nếu sốt cao vượt quá hai ngày kèm các dấu hiệu như nôn ói nhiều, đau bụng dữ dội, chảy máu, lừ đừ hoặc tay chân lạnh — vì đó là biểu hiện có thể cảnh báo sốt xuất huyết nặng.

Tại sao không nên tự mua thuốc hạ sốt và điều trị ở nhà?

Việc tự điều trị có thể che lấp triệu chứng, làm trì hoãn chẩn đoán và can thiệp y tế kịp thời. Một số thuốc cũng có thể làm rối loạn đông máu, gây nguy cơ khi trẻ bị sốt xuất huyết.

Men gan tăng cao có ý nghĩa gì trong sốt xuất huyết?

Men gan tăng cao phản ánh tổn thương gan do tác động của virus và thiếu perfusion trong sốc; khi men gan vượt mức cao (như những trường hợp nêu), bệnh nhân cần theo dõi và hỗ trợ chức năng gan tích cực.

Những can thiệp chuyên sâu nào thường được áp dụng?

Ở những trường hợp suy đa cơ quan, các biện pháp thường gặp gồm truyền máu và chế phẩm máu, đặt nội khí quản thở máy, dẫn lưu ổ bụng, lọc máu liên tục và thay huyết tương tùy theo diễn biến lâm sàng.

Sản phụ sốt xuất huyết nguy kịch, trải qua 4 lần phẫu thuật và can thiệp để giành sự sống

SKĐS – Mắc SXH Dengue khi mang thai, sản phụ 23 tuổi bị băng huyết, suy gan, sốc mất máu, phải trải qua 4 lần phẫu thuật, cắt tử cung.

<!– Phần giới thiệu đọc thêm: mỗi đoạn riêng, bằng tiếng Việt, mỗi URL nội bộ xuất hiện đúng một lần trong thẻ anchor text –>

Để định hướng chọn chuyên ngành phù hợp với đam mê và năng lực trước các quyết định nghề nghiệp y tế, bạn có thể tham khảo hướng dẫn tự vấn trước Match Day trong bài viết tự vấn chọn chuyên ngành nội trú bằng RIASEC và Ikigai, giúp bạn cân nhắc trải nghiệm lâm sàng và giá trị nghề nghiệp trước kỳ quyết định.

Nếu bạn quan tâm đến những nỗ lực nâng cấp hệ thống y tế địa phương, bài viết tổng hợp về phát triển kỹ thuật chuyên sâu và số hóa tại Thanh Hóa đổi hướng phát triển y tế Thanh Hóa: kỹ thuật và chuyển đổi số sẽ cho góc nhìn về hạ tầng, nhân lực và lợi ích thực tiễn cho cộng đồng.

Với góc nhìn về y tế ven biển và tầm quan trọng của cấp cứu kịp thời, câu chuyện cứu ngư dân bị thoát vị bẹn nghẹt trên đảo Song Tử Tây được trình bày trong bài cấp cứu thoát vị bẹn nghẹt trên đảo Song Tử Tây, nhấn mạnh vai trò thiết yếu của chăm sóc y tế tại các khu vực hải đảo.