Siêu El Nino 2026-2027: Những kịch bản, tác động và cách chuẩn bị cho các vùng dễ tổn thương
admin
2026-09-05 · schedule 13 phút đọc
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y khoa. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
Khả năng xuất hiện một hiện tượng El Nino ở cường độ rất mạnh đang khiến nhiều ngành, địa phương phải xem lại kế hoạch ứng phó. Dữ liệu dự báo gần đây cho thấy tín hiệu tăng nhiệt bất thường trên vùng biển nhiệt đới phía đông Thái Bình Dương, và hệ quả có thể thể hiện rõ nhất vào mùa khô cuối năm 2026 và những tháng đầu 2027.
Diễn biến dự báo: vì sao chuyên gia lo ngại
Các cập nhật mô hình khí hậu cho thấy độ lệch nhiệt độ bề mặt biển ở khu vực cận xích đạo phía đông Thái Bình Dương có thể lên tới 3,5–4 độ C so với mức chuẩn. Trong bối cảnh này, một số chuyên gia và cơ quan khí tượng đánh giá xác suất El Nino xuất hiện ở cuối 2026 là cao, với xu hướng kéo dài sang năm 2027.
Quan trọng là không phải chỉ một giá trị nhiệt độ đơn lẻ quyết định mọi thứ: thời gian duy trì hiện tượng, phạm vi ảnh hưởng, nguồn nước ở đầu mùa khô và năng lực điều tiết hồ chứa đều quyết định mức độ tổn thương của từng vùng, theo nhận định từ các cơ quan dự báo.
Những vùng chịu áp lực lớn và thời điểm dễ thấy tác động
Một số khu vực được liệt vào diện dễ bị tổn thương nếu El Nino đạt cường độ mạnh gồm Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Tiếp theo là các vùng Thanh Hóa – Huế, Đồng bằng Bắc Bộ và Tây Bắc. Tác động tại mỗi nơi khác nhau: từ hạn hán, xâm nhập mặn cho tới giảm dòng chảy trên các lưu vực sông.
Theo kịch bản được cân nhắc, các dấu hiệu nghiêm trọng nhất có thể xuất hiện vào khoảng tháng 1–2/2027 trở đi: lượng mưa giảm sâu, mực nước ngầm tụt, và nguy cơ xâm nhập mặn gia tăng ở Đồng bằng sông Cửu Long. Ở Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, những tháng hoa, kết trái của cây công nghiệp sẽ phải cạnh tranh dữ nước với nhu cầu dân sinh và sản xuất điện.
El Nino gia tăng tác động mạnh đến nhiều khu vực. Ảnh minh họa: Chat GPT
Tác động theo ngành: nông nghiệp, nguồn nước, năng lượng và an ninh lương thực
Trong kịch bản El Nino mạnh, các mô hình dự báo chỉ ra một số xu hướng chung: nhiệt độ trung bình tăng trên phạm vi toàn quốc, lượng mưa thiếu hụt theo mùa và dòng chảy các sông lớn giảm. Hệ quả là áp lực lên nguồn nước dùng cho tưới tiêu, sinh hoạt và phát điện sẽ tăng mạnh.
Đối với nông nghiệp, mùa khô kéo dài trùng vào giai đoạn ra hoa, kết trái của cây công nghiệp như cà phê hay cây ăn trái ở Tây Nguyên có thể làm giảm năng suất nếu không có chiến lược tưới ưu tiên. Những vùng trồng lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long cần tính toán tích trữ nước và biện pháp ngăn xâm nhập mặn ngay từ mùa mưa năm trước.
Trong hệ thống điện, nhu cầu tiêu thụ tăng do nắng nóng kéo dài trong khi nguồn nước về các hồ thủy điện có thể giảm, tạo ra thách thức trong cân đối cung cầu. Hệ thống quản lý hồ chứa, phương án điều tiết và dự phòng nguồn điện khác sẽ là yếu tố then chốt trong giai đoạn khô hạn.
Những kịch bản rủi ro cụ thể
Các chuyên gia xây dựng nhiều mức rủi ro: từ kịch bản El Nino mạnh tương đương các sự kiện lịch sử đến kịch bản rất mạnh kéo dài tới giữa năm 2027. Ở mức cao nhất, dự báo nêu ra khả năng nhiệt độ trung bình toàn quốc tăng thêm khoảng 1,0–2,0 độ C; lượng mưa thiếu hụt phổ biến 20–40%, có nơi trên 50%; dòng chảy giảm 20–40% ở một số lưu vực.
Hệ quả tích tụ của các yếu tố trên là nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn và giảm dung tích hồ chứa. Những hộ dân ven biển ở Đồng bằng sông Cửu Long cần chuẩn bị nguồn nước sinh hoạt dự phòng để tránh phải mua nước bằng phương án vận chuyển tốn kém, như đã từng xảy ra trong các đợt El Nino trước.
Khuyến nghị hành động cho địa phương và cộng đồng
Để giảm thiểu thiệt hại, cần kết hợp ngay các giải pháp ngắn hạn và trung hạn. Ngắn hạn bao gồm: tiết kiệm nước, tích trữ nước mưa, ưu tiên tưới cho diện tích có giá trị kinh tế cao; đồng thời duy trì các cảnh báo sớm về bão, mưa lớn cục bộ để tránh chủ quan nếu chỉ dựa vào số lượng bão trung bình.
Về trung hạn, việc điều hành hồ chứa và phối hợp liên lưu vực cần được rà soát; cơ chế kích hoạt các nguồn nước dự phòng và quản lý sử dụng nước phải minh bạch hơn để giảm xung đột khi khan hiếm xảy ra. Các ngành năng lượng, nông nghiệp và quản lý tài nguyên nước phải lên phương án ứng phó theo kịch bản khác nhau phụ thuộc vào mức độ El Nino.
Người dân sống ven biển ở tỉnh như Trà Vinh, Bến Tre, Cà Mau, Kiên Giang, Bạc Liêu, Tiền Giang được khuyến cáo tích trữ nước mưa và giảm sử dụng nước ngầm khi có thể, để hạn chế nhu cầu phụ thuộc vào nước chạy bằng xe tải trong giai đoạn khan hiếm.
Thông tin tham khảo và nguồn hỗ trợ thủ tục, chính sách
Ngoài các cảnh báo khí tượng, công dân và chính quyền địa phương cũng cần nắm rõ các dịch vụ công, điểm tiếp dân để xử lý thủ tục liên quan đến hỗ trợ khi thiên tai xảy ra; bạn có thể tra cứu danh sách các trụ sở tiếp dân do Công an Hà Nội công bố để chuẩn bị hồ sơ và liên hệ khi cần thiết: Tra cứu 417 điểm tiếp dân Công an Hà Nội.
Về khía cạnh phát triển nguồn nhân lực và đổi mới đào tạo để thích ứng với rủi ro thiên tai và chuyển đổi số, một số cơ sở giáo dục đang công bố định hướng đổi mới chương trình; thông tin về định hướng đổi mới tại HUBT có thể giúp tham khảo mô hình đào tạo thích ứng: Hướng đi mới của HUBT sau 30 năm.
Ở quy mô địa phương, kế hoạch phát triển kinh tế và quản trị đóng vai trò lớn trong khả năng ứng phó thiên tai; ví dụ các lộ trình tăng trưởng tỉnh, cùng với chiến lược giải ngân vốn và thu hút đầu tư, đều ảnh hưởng tới năng lực chống chịu. Để xem cách một tỉnh xây dựng mục tiêu phát triển trong bối cảnh thách thức, tham khảo bài: Lộ trình tăng trưởng Điện Biên 2026.
Cảnh báo thiên tai cực đoan gia tăng do El Nino
Điểm cần lưu ý khi theo dõi dự báo
Cường độ và thời gian duy trì El Nino là hai yếu tố quyết định; các mô hình hiện vẫn có độ bất định. Do vậy, mọi kịch bản nên được xem là tình huống cần theo dõi, không phải dự báo chắc chắn xảy ra. So sánh với các sự kiện trong quá khứ cần thận trọng vì điều kiện nền như nguồn nước đầu mùa, vận hành hồ chứa và hoàn cảnh kinh tế – xã hội có thể khác biệt nhiều.
Đồng thời, không nên hiểu nhầm El Nino là loại trừ mọi thiên tai khác: bão mạnh, mưa lớn cục bộ, lũ quét và sạt lở vẫn có thể xuất hiện, nên công tác cảnh báo, chuẩn bị và dàn xếp ứng phó cần đồng thời hai chiều: phòng hạn và phòng lũ.
Kết luận: những hành động nên được ưu tiên ngay
Với chiều hướng dự báo hiện nay, chính quyền địa phương và cộng đồng cần thực hiện song song biện pháp tiết kiệm và tích trữ nước, rà soát phương án điều tiết hồ chứa, ưu tiên tưới cho diện tích quan trọng trong nông nghiệp, và chuẩn bị kịch bản đảm bảo cung cấp điện khi nhu cầu tăng. Việc tăng cường cảnh báo sớm, phối hợp liên vùng và minh bạch thông tin sẽ làm giảm đáng kể rủi ro cho người dân và nền kinh tế.
Câu hỏi thường gặp
1. Khi nào các tác động của El Nino được dự báo rõ ràng nhất?
Những dấu hiệu mạnh mẽ có khả năng xuất hiện rõ ở giai đoạn cuối năm 2026 và thể hiện rõ trong các tháng đầu 2027, nhưng diễn biến có thể thay đổi tùy theo mô hình và dữ liệu quan trắc.
2. Khu vực nào cần ưu tiên tích trữ nước?
Vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long và những địa phương có nguồn nước mặn xâm nhập cao nên ưu tiên tích trữ nước mưa và giảm khai thác nước ngầm khi có thể.
3. Làm sao người dân biết cần liên hệ nơi nào khi cần hỗ trợ?
Người dân có thể tìm danh sách điểm tiếp dân và trụ sở liên quan để làm thủ tục, liên hệ và nắm chính sách hỗ trợ khi cần; các kênh công khai của chính quyền địa phương và cơ quan chức năng là nguồn cập nhật chính xác.
