Bệnh viện tiết kiệm và thông minh: cách số hóa cùng quản trị năng lượng giải phóng nguồn lực cho người bệnh

Các bệnh viện lớn tiêu thụ nhiều tài nguyên: điện, nước, vật tư in ấn và thời gian hành chính. Khi bệnh viện chủ động chuyển đổi quy trình, áp dụng công nghệ số và tối ưu hóa vận hành tòa nhà, kết quả không chỉ là cắt giảm chi phí mà còn chuyển thành lợi ích trực tiếp cho người bệnh—từ rút ngắn thời gian chờ đến nâng cấp dịch vụ y tế. Bài viết này tập trung vào hai trục thực thi đã được triển khai thực tế: số hóa hồ sơ, dịch vụ bệnh nhân và quản trị năng lượng, cùng những kết quả, bài học và hạn chế nảy sinh từ quá trình này.

Số hóa hồ sơ bệnh án: giảm in ấn, tăng hiệu quả điều trị

Tại Bệnh viện Bạch Mai, việc triển khai hệ thống bệnh án điện tử đã tạo ra bước chuyển căn bản trong quy trình khám chữa bệnh. Bệnh viện chính thức vận hành bệnh án điện tử từ tháng 11/2024 và trở thành bệnh viện hạng đặc biệt đầu tiên trên toàn quốc áp dụng khám chữa bệnh không dùng giấy tờ.

Chuyển sang hồ sơ điện tử cho phép lưu trữ trực tuyến toàn bộ thông tin sức khỏe, lịch sử bệnh lý và quá trình điều trị, giúp giảm lỗi do giấy tờ rời rạc, tăng khả năng chia sẻ dữ liệu giữa các khoa, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và hỗ trợ phân tích dữ liệu cho phương án điều trị cá thể hóa. Một hệ quả cụ thể và dễ đo lường là chi phí in phim chụp X-quang, CT, MRI và các giấy tờ liên quan giảm mạnh: chỉ riêng khoản này đã tiết kiệm khoảng 100 tỷ đồng mỗi năm. Khoản tiết kiệm được tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng CNTT để tiếp tục mở rộng số hóa và nâng cấp hệ thống.

Bệnh viện cũng triển khai một ứng dụng tích hợp nhiều chức năng cho người bệnh: xác thực, ký số qua VNeID, tra cứu kết quả, đặt lịch và thanh toán. Ứng dụng này, cùng cơ chế ký số có giá trị pháp lý, cho phép người bệnh ký các thủ tục từ xa và thực hiện các thao tác hành chính mà không cần đến quầy dịch vụ, góp phần thay đổi hành vi của người dân từ chờ đợi thụ động sang quản lý chủ động sức khỏe cá nhân và gia đình.

Thực tế tại Bạch Mai cho thấy ứng dụng quản lý sức khỏe giúp tiết kiệm thời gian cho người bệnh: thời gian chờ và thủ tục được rút ngắn đến 90%, người dùng có thể đặt lịch và quản lý hồ sơ cho cả gia đình trên một tài khoản chung. Những tiện ích như thanh toán không dùng tiền mặt mở rộng tới giường bệnh và khả năng ký số điện tử giúp giảm nhu cầu đi lại và giấy tờ cho bệnh nhân.

Quản trị tòa nhà và hệ thống kỹ thuật: tiết kiệm năng lượng thực tế

Song hành với số hóa hành chính, quản lý năng lượng tòa nhà là yếu tố quyết định trong tối ưu vận hành bệnh viện. Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM, nơi tiếp đón hơn 4.000 bệnh nhân ngoại trú mỗi ngày và vận hành hơn 400 giường bệnh, một loạt giải pháp được triển khai từ thiết kế đến vận hành để giảm tiêu thụ năng lượng mà không ảnh hưởng chuyên môn.

Các biện pháp cụ thể bao gồm thay toàn bộ chiếu sáng bằng đèn LED (giúp tiết kiệm khoảng 35–40% so với đèn huỳnh quang), áp dụng bộ điều khiển thời gian cho đèn hành lang và khu vực công cộng, cùng hệ thống quản lý tòa nhà thông minh (BMS) để giám sát, điều khiển thông gió, chiếu sáng, hệ thống điện và cấp thoát nước. BMS hỗ trợ cập nhật thông số liên tục, phát hiện cảnh báo sự cố và giảm thao tác thủ công, giúp tiết kiệm khoảng 20–30% năng lượng so với tòa nhà cùng quy mô không có BMS.

Về hệ thống làm lạnh, bệnh viện đầu tư chiller giải nhiệt bằng gió của TRANE cho các khu vực đòi hỏi điều kiện nghiêm ngặt (phòng mổ, ICU). Thiết bị có chỉ số COP 3,079 và sử dụng môi chất lạnh R410A, cho hiệu suất tiêu thụ điện tốt hơn so với công nghệ trước đó, với mức giảm tiêu thụ khoảng 10–15% ở các hạng mục áp dụng.

Giải pháp vật liệu bao gồm kính hộp hai lớp, kính cường lực và dán phim cách nhiệt cho 100% cửa sổ, góp phần giảm ảnh hưởng bức xạ nhiệt và tiết kiệm khoảng 5–10% điện năng cho hệ thống điều hòa. Tổng hợp các giải pháp trên giúp mức tiêu thụ năng lượng trung bình giảm khoảng 30% so với các tòa nhà cùng quy mô không áp dụng giải pháp tương tự; tác động này được qui đổi thành con số tiết kiệm tương đương khoảng 50.000 USD mỗi năm. Đồng thời, lượng rác sinh hoạt trong vận hành của đơn vị này giảm 33% trong năm 2025 so với năm 2024.

Ứng dụng thực tiễn ở bệnh viện tuyến tỉnh: tối ưu thiết bị và quy trình

Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh, các giải pháp tiết kiệm được áp dụng gần với thực tế tài chính và vận hành của bệnh viện tuyến tỉnh: thay đèn LED, lắp biến tần cho máy công suất lớn, tối ưu vận hành điều hòa trung tâm và máy bơm, tận dụng ánh sáng tự nhiên, thông gió và tăng cường bảo trì thiết bị để duy trì hiệu suất. Những biện pháp này giảm chi phí vận hành, góp phần tạo nguồn lực để đầu tư vào chuyên môn và trang thiết bị y tế.

Ở quy mô này, bệnh viện nhận diện các thiết bị tiêu thụ lớn gồm hệ thống điều hòa, máy chẩn đoán hình ảnh (MRI, CT, DSA), hệ thống khí y tế, thang máy, chiếu sáng và xử lý nước. Việc xây dựng lịch vận hành theo khung giờ, kiểm soát nhiệt độ điều hòa phù hợp, lập trình vận hành thiết bị và duy trì bảo dưỡng định kỳ là những bước căn bản để giảm lãng phí mà vẫn đảm bảo chất lượng chuyên môn cho khu vực cấp cứu, hồi sức và phòng mổ.

Rào cản, nguồn lực và cách huy động vốn

Một trở ngại lộ rõ khi triển khai cải tạo, đầu tư hạ tầng kỹ thuật là giới hạn nguồn vốn. Bệnh viện phải cân đối giữa nhu cầu đầu tư cho chuyên môn và nâng cấp công nghệ, đồng thời tổ chức thi công trong điều kiện hoạt động liên tục 24/24 giờ, đòi hỏi phương án thi công chặt chẽ để không ảnh hưởng đến người bệnh. Để thực hiện các dự án, các bệnh viện huy động ngân sách nhà nước, nguồn thu sự nghiệp, chương trình đầu tư ngành Y tế và vốn xã hội hóa theo quy định, đồng thời ưu tiên lựa chọn thiết bị có hiệu suất năng lượng cao ngay từ khâu mua sắm.

Việc mua sắm công xanh (Green Public Procurement) được đề cập như một công cụ hỗ trợ mục tiêu phát triển bền vững và tiết kiệm năng lượng trong các gói thầu mua sắm công, nhằm điều tiết hướng đầu tư vào các thiết bị, vật tư thân thiện môi trường.

Những liên hệ chính sách và hệ thống y tế rộng hơn

Sự phổ biến của hồ sơ điện tử và hệ thống quản trị tòa nhà thông minh đặt ra yêu cầu hài hòa tiêu chuẩn kỹ thuật, khung quản lý dữ liệu và khả năng liên thông giữa các cơ sở y tế. Để tham khảo các định hướng và yêu cầu trong quá trình hoàn thiện tiêu chuẩn liên quan, người đọc có thể tìm hiểu thêm về hoàn thiện tiêu chuẩn y tế quốc gia, nơi đề cập đến yêu cầu hài hòa và quản lý theo rủi ro trong chuẩn hóa y tế.

Bên cạnh đó, các tác động tài chính của bệnh nhân do chi phí điều trị cao vẫn là vấn đề cần giải pháp xã hội hóa và chính sách trợ giúp. Những đề xuất mở rộng điều kiện hưởng trợ cấp cho người mắc bệnh hiểm nghèo được thảo luận ở nhiều diễn đàn công luận và chính sách; người quan tâm có thể tham khảo các phân tích liên quan đến mở rộng điều kiện trợ cấp người bệnh hiểm nghèo để nắm bối cảnh pháp lý và đề xuất chính sách.

Ở mảng y tế trường học và quản lý hồ sơ sức khỏe liên tục, việc số hóa và thiết lập chuỗi theo dõi giữa nhà trường, gia đình và cơ sở y tế là hướng phát triển rõ ràng; để hiểu kỹ hơn về chuyển dịch từ khám đầu năm sang hệ thống hồ sơ liên tục, bạn đọc có thể tham khảo nguồn phân tích về kiểm tra sức khỏe học đường hồ sơ liên tục.

Kết luận: ưu tiên hiệu quả, không hy sinh chất lượng

Thực tế triển khai tại Bạch Mai, Tâm Anh và Hà Tĩnh cho thấy tiết kiệm năng lượng và số hóa quy trình không phải là mục tiêu tiết kiệm bằng mọi giá. Điểm then chốt là thiết kế và triển khai để duy trì, thậm chí nâng cao chất lượng chuyên môn cho các khu vực nhạy cảm (cấp cứu, ICU, phòng mổ). Tiết kiệm bắt nguồn từ tối ưu vận hành, đầu tư công nghệ phù hợp và thay đổi thói quen quản lý—kết quả có thể quy đổi thành nguồn lực trực tiếp cho nâng cấp trang thiết bị, cải thiện trải nghiệm bệnh nhân và giảm chi phí hành chính cho cả hệ thống.

Với những bệnh viện đang cân nhắc lộ trình tương tự, bài học rút ra là: bắt đầu từ những bước khả thi (LED, bảo trì thiết bị, lịch vận hành), song hành đầu tư cho giải pháp số hóa hồ sơ và dịch vụ người bệnh, đồng thời lên kế hoạch huy động vốn rõ ràng để triển khai các hạng mục lớn mà không ảnh hưởng tới hoạt động chuyên môn.

Ưu tiên công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng trong mua sắm công để phát triển bền vững

SKĐS – Mua sắm công xanh (Green Public Procurement – GPP) là một trong những công cụ chiến lược quan trọng để Nhà nước điều tiết toàn bộ nền kinh tế chuyển đổi sang mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.