Ngừng thuốc kháng virus ở người viêm gan B: một ca suy gan cấp nguy kịch

Một bệnh nhân nam lớn tuổi có lịch sử viêm gan B mạn tính và nhiều bệnh lý nền nặng đã rơi vào tình trạng suy gan cấp sau khi tự ý ngưng thuốc kháng virus. Trường hợp này nhấn mạnh những hệ quả có thể xảy ra khi liệu trình điều trị viêm gan B bị gián đoạn, đặc biệt ở người có bệnh tim mạch, đái tháo đường và suy thận. Bài viết phân tích diễn tiến lâm sàng, các xét nghiệm quan trọng, nguyên nhân tổn thương và những lưu ý dành cho người bệnh viêm gan B mạn.

Khởi phát: vì sao người bệnh nhập viện?

Bệnh nhân P.Đ.T., 67 tuổi, cư trú tại Hà Nội, được chẩn đoán viêm gan B mạn tính từ ba năm trước và được kê thuốc kháng virus dùng hàng ngày. Ngoài bệnh gan, ông có nhiều bệnh nền: tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, bệnh mạch vành và tiền sử phẫu thuật bắc cầu động mạch vành trong năm 2023.

Hơn một tháng trước khi nhập viện, ông tự ý ngừng thuốc kháng virus vì nghĩ bệnh ổn định. Trong thời gian sau đó, bệnh nhân xuất hiện mệt mỏi, chán ăn và vàng da tăng dần; khi tái khám tim, bác sĩ phát hiện men gan tăng lên khoảng 500 U/L. Thay vì đi khám chuyên khoa gan, bệnh nhân tự mua và sử dụng các chế phẩm “bổ gan” không rõ nguồn gốc và đôi khi dùng thuốc giảm đau, hạ sốt mua ngoài khoảng 3–4 viên mỗi lần.

Sau vài ngày, tình trạng lâm sàng xấu đi: rối loạn ý thức thoáng qua, lơ mơ và phản ứng chậm, gia đình đưa bệnh nhân đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu và chuyển vào trung tâm hồi sức tích cực.

Diễn biến lâm sàng, dấu hiệu nặng

Tại lúc nhập viện, bệnh nhân tỉnh nhưng phản ứng chậm, điểm Glasgow 13. Có các biểu hiện rối loạn nhận thức, dễ cáu gắt, hành vi không phù hợp và mất định hướng không gian—các dấu hiệu phù hợp với hội chứng não gan mức độ vừa (độ II). Thăm khám còn ghi nhận vàng da, củng mạc vàng đậm, xuất huyết rải rác ở vị trí tiêm và bụng chướng do tràn dịch.

Các xét nghiệm ban đầu cho thấy tổn thương gan nặng với GOT/GPT lần lượt 2.335/1.085 U/L. Chức năng thận suy giảm nhanh: creatinin tăng lên 366 µmol/L, trong khi 10 ngày trước đó tại bệnh viện tim chỉ số này là 140 µmol/L. CRP ghi nhận 25,6 mg/L, cho thấy có tình trạng viêm nhiễm hoặc nhiễm khuẩn.

Các chẩn đoán lâm sàng ban đầu gồm đợt cấp viêm gan B tiến triển dẫn đến suy gan cấp kèm hội chứng não gan độ II, suy thận cấp trên nền thận mạn, toan chuyển hóa và nhiễm khuẩn huyết. Những bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, suy tim và mạch vành sau phẫu thuật bắc cầu làm tăng nguy cơ diễn biến nặng và phức tạp trong quản lý điều trị.

Tại sao việc ngừng thuốc kháng virus có thể dẫn tới suy gan cấp?

Ở người mắc viêm gan B mạn tính, mục tiêu điều trị là ức chế hoạt động của virus để hạn chế tổn thương tế bào gan. Khi thuốc kháng virus bị gián đoạn đột ngột, virus có thể tái nhân lên, dẫn tới một đợt bùng phát (flare) của viêm gan. Trong trường hợp này, các bác sĩ nhận định việc tự ý ngừng thuốc khiến virus mất kiểm soát, gây tổn thương tế bào gan diện rộng.

Kết quả lâm sàng của bùng phát virus có thể bao gồm men gan rất cao, hoại tử tế bào gan, rối loạn đông máu, giảm ý thức do não gan, tiến triển tới suy gan và suy đa tạng nếu không can thiệp kịp thời. Đặc biệt ở bệnh nhân có nhiều bệnh nền, khi gan suy yếu, các rối loạn chuyển hóa và chức năng nhiều cơ quan khác có thể xuất hiện hoặc trầm trọng hơn.

Ảnh hưởng của thuốc không rõ nguồn gốc và việc dùng thuốc giảm đau

Bệnh nhân tự mua và sử dụng thuốc “bổ gan” không xác định tác dụng, đồng thời thỉnh thoảng dùng thuốc giảm đau, hạ sốt. Khi gan đang bị tổn thương, việc dùng các sản phẩm không được kiểm chứng nguồn gốc có thể làm nặng thêm tổn thương gan. Thêm vào đó, ngay cả thuốc giảm đau thông thường nếu dùng không đúng chỉ dẫn hoặc ở liều cao cũng có thể gây tổn hại cho gan.

Các chuyên gia trong trường hợp này khuyến cáo người bệnh cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc nào, kể cả paracetamol, đặc biệt khi đang có tổn thương gan hoặc nhiều bệnh lý phối hợp. Những sản phẩm đông y, thảo dược hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc không nên được sử dụng bừa bãi khi chức năng gan đã suy giảm.

Những can thiệp y tế đã thực hiện

Ngay khi tiếp nhận tại trung tâm hồi sức tích cực, đội ngũ y tế tiến hành hồi sức tích cực bao gồm đặt nội khí quản và thở máy, đặt catheter tĩnh mạch trung tâm, điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa, hỗ trợ chức năng các cơ quan và theo dõi sát diễn biến. Các biện pháp này nhằm ổn định hô hấp, tuần hoàn và hỗ trợ chức năng thận, gan trong giai đoạn cấp tính.

Sự phối hợp liên chuyên khoa là cần thiết ở những bệnh nhân có nhiều bệnh lý nền—ví dụ tim mạch, nội tiết, thận—để cân nhắc lựa chọn thuốc an toàn, điều chỉnh liều và xử trí biến chứng. Trong trường hợp này, các bác sĩ đánh giá bệnh nhân có nguy cơ diễn biến rất xấu do suy gan cấp đặt trên nền nhiều bệnh lý phối hợp.

Khuyến cáo dành cho người bệnh viêm gan B mạn

• Tuân thủ điều trị kháng virus: người mắc viêm gan B mạn cần uống thuốc đúng và đủ theo chỉ định; không dừng thuốc tự ý mà không có hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
• Khám chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường: men gan tăng, vàng da, vàng mắt, mệt mỏi, chán ăn, thay đổi ý thức cần được đánh giá kịp thời.
• Thận trọng khi dùng thuốc bổ, thảo dược và thuốc giảm đau: tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng, tránh dùng sản phẩm không rõ nguồn gốc.
• Quản lý bệnh nền toàn diện: những người mắc viêm gan B đồng thời có đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hay bệnh thận nên được theo dõi và điều phối điều trị giữa các chuyên khoa để giảm tương tác thuốc và biến chứng.

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

Bệnh nhân viêm gan B có thể dừng thuốc khi nào?

Quyết định ngừng thuốc kháng virus phải do bác sĩ chuyên khoa đưa ra dựa trên đánh giá lâm sàng, xét nghiệm và nguy cơ tái phát. Người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc.

Triệu chứng nào cần đến bệnh viện ngay?

Nên nhập viện nếu xuất hiện vàng da hoặc củng mạc vàng, mệt mỏi nhiều, chán ăn kéo dài, rối loạn ý thức, chảy máu bất thường hoặc bụng chướng—những dấu hiệu này có thể biểu hiện tổn thương gan nặng.

Thuốc bổ gan có an toàn khi gan đang tổn thương?

Không thể khẳng định an toàn cho mọi sản phẩm. Sử dụng thuốc bổ gan không rõ nguồn gốc có thể làm xấu đi tình trạng gan; cần tham vấn chuyên khoa trước khi dùng.

Làm sao để giảm nguy cơ biến chứng ở người có nhiều bệnh nền?

Quản lý toàn diện, bao gồm kiểm soát đường huyết, huyết áp, điều chỉnh thuốc tim mạch và theo dõi chức năng thận; phối hợp chuyên khoa giúp lựa chọn phác đồ an toàn cho gan và toàn trạng.

Kết luận

Trường hợp bệnh nhân P.Đ.T. minh họa hậu quả nghiêm trọng của việc dừng thuốc kháng virus ở người viêm gan B mạn, đặc biệt khi có nhiều bệnh lý nền. Tổn thương gan có thể tiến triển rất nhanh dẫn tới suy gan cấp, rối loạn ý thức và suy đa tạng. Việc tuân thủ điều trị, theo dõi chuyên khoa và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc nào là những bước then chốt để giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Những thông tin và cảnh báo trong bài dựa trên diễn tiến lâm sàng, kết quả xét nghiệm và nhận định chuyên môn ghi nhận trong hồ sơ điều trị của bệnh nhân tại đơn vị hồi sức tích cực; các khuyến cáo là nhằm giúp người bệnh và người chăm sóc hiểu rõ hơn về nguy cơ và các hành động cần thiết.

Bé trai chảy mủ tai nhiều năm, phát hiện cholesteatoma ăn sâu vào xương

Để hiểu rõ cách virus khác có thể tấn công hệ thần kinh và quá trình hồi phục sau viêm não, bạn có thể đọc bài viết về trường hợp một bé 7 tuổi đã hồi phục sau viêm não do Epstein-Barr, trong đó mô tả triệu chứng ban đầu, chẩn đoán PCR trên dịch não tủy và quá trình điều trị kéo 15 ngày: Hồi phục sau viêm não do Epstein-Barr ở trẻ 7 tuổi.

Kết nối với chủ đề kiểm soát dịch bệnh và phòng ngừa ổ dịch ở cộng đồng, bài viết về chiến dịch 100 ngày xét nghiệm sau khi phát hiện 18 ca sốt rét tại Khánh Hòa cung cấp góc nhìn về cách triển khai sàng lọc và nhóm đối tượng cần ưu tiên: Chiến dịch 100 ngày kiểm dịch sốt rét Khánh Hòa.

Nếu quan tâm đến những tình huống y tế phức tạp khi hai cấp cứu nặng xuất hiện đồng thời, bài phân tích kinh nghiệm xử trí tại BV Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí về bệnh nhân vừa nhồi máu cơ tim vừa thủng dạ dày làm rõ lý do ưu tiên can thiệp tim mạch và vai trò hội chẩn liên chuyên khoa: Xử trí cấp cứu nhồi máu cơ tim kèm thủng dạ dày.