Quỹ Phòng Bệnh: Đầu Tư Cho Sức Khỏe Cộng Đồng Cần Thiết Hơn Bao Giờ Hết

Vào ngày 20/8 tại Hà Nội, Bộ Y tế chính thức khởi động Quỹ Phòng bệnh, một động thái quan trọng nhằm nâng cao khả năng dự phòng và cải thiện sức khỏe cộng đồng.

TS.BS Trần Khánh Thu, Giám đốc Quỹ, cho biết rằng Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15, được Quốc hội thông qua vào ngày 10/12/2025, sẽ là nền tảng pháp lý cho các hoạt động dự phòng y tế. Điều này hướng đến việc chuyển từ việc “chữa trị” sang việc chủ động “phòng bệnh”, đồng thời kiểm soát hiệu quả các bệnh truyền nhiễm và không lây nhiễm.

Quỹ Phòng bệnh được hình thành với mục đích huy động và quản lý các nguồn tài chính từ cả trong và ngoài nước, nhằm khắc phục những khoảng trống hiện tại trong ngân sách nhà nước. Nâng cao Chức Năng của Cục Bảo Trợ Xã Hội: Định Hướng Mới… Tăng Cường Quản Lý Sức Khỏe Qua Khám Sức Khỏe Toàn Dân Tạ…

“Việc thành lập Quỹ này đánh dấu sự tiến bộ vượt bậc trong công tác bảo vệ sức khỏe nhân dân” – TS.BS Trần Khánh Thu khẳng định.

Thay Đổi Tư Duy: Từ Bảo Vệ Đến Chủ Động Phòng Ngừa

TS.BS Trần Khánh Thu cho rằng chuyển đổi từ Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá sang Quỹ Phòng bệnh không chỉ đơn thuần là một cuộc cải cách, mà còn là chuyển mình mạnh mẽ từ một cơ chế tài chính chỉ giải quyết một nguy cơ duy nhất sang một mô hình tổng quát hơn.

Bắt đầu từ năm 2013, Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá đã tạo ra một hệ thống tài chính vững chắc và kết nối các chương trình can thiệp hiệu quả từ trung ương đến địa phương. Mạng lưới này đã đạt được những thành tựu đáng kể, như giảm tỷ lệ hút thuốc ở nam giới từ 47,4% vào năm 2010 xuống còn 38,9% vào năm 2023.

Tuy nhiên, tình trạng hút thuốc vẫn còn rất nghiêm trọng, với hơn 15 triệu người vẫn là người hút thuốc, điều này dẫn đến khoảng 103.000 ca tử vong mỗi năm do các bệnh có liên quan đến thuốc lá.

Theo TS.BS Trần Khánh Thu, thành công của Quỹ Phòng bệnh phụ thuộc vào việc cung cấp một nguồn tài chính ổn định và mạng lưới tổ chức cộng đồng hiệu quả. Điều này cho thấy rằng quản lý quỹ cần chuyển từ việc đảm bảo chi đúng sang đánh giá chi hiệu quả.

Thực Trạng Bệnh Tật Và Những Yêu Cầu Cấp Bách

Hiện nay, mô hình bệnh tật ở Việt Nam đang thay đổi nhanh chóng, với các bệnh không lây nhiễm chiếm đến 80% tổng số ca tử vong. Mặc dù có nhiều bệnh có thể được ngăn chặn, nhưng việc phát hiện sớm vẫn chưa được chú trọng.

Bên cạnh đó, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em đang gia tăng nhanh chóng, điều này góp phần làm phát sinh nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng trong xã hội.

Các yêu cầu ngân sách cho y tế dự phòng đã được quy định từ lâu, nhưng vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ ở nhiều khu vực. Theo Nghị quyết số 18 của Quốc hội năm 2008, ít nhất 30% ngân sách y tế cần được dành cho công tác dự phòng, song nhiều địa phương vẫn chưa thực hiện được.

Nghị quyết số 72-NQ/TW đã nhấn mạnh việc cần thiết chuyển đổi tư duy từ khám chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh. Người dân cần phải trở thành trung tâm trong các hoạt động phòng ngừa.

Phòng Bệnh Là Đầu Tư Cho Tương Lai

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng đầu tư cho phòng bệnh mang lại lợi ích kinh tế cao. Cụ thể, mỗi 1 USD đầu tư cho các chương trình phòng bệnh có thể mang lại khoảng 14 USD lợi ích kinh tế. Đặc biệt, trong lĩnh vực tiêm chủng, con số này còn cao hơn, đạt tới 44 USD.

Tại Việt Nam, kinh nghiệm từ các quỹ sức khỏe toàn cầu đã cho thấy rằng việc thành lập quỹ tài chính chuyên biệt cho phòng bệnh không chỉ nâng cao sức khỏe mà còn tạo ra động lực cho phát triển kinh tế.

Quỹ Phòng bệnh sẽ không chỉ hướng tới sự ổn định về tài chính mà còn góp phần vào việc xây dựng mô hình quản trị công khai, minh bạch và hiệu quả.

Cam Kết Đối Với Sức Khỏe Cộng Đồng

Trong giai đoạn tiếp theo, Quỹ Phòng bệnh xác định sẽ coi phòng, chống tác hại của thuốc lá là một trong những nhiệm vụ chính. Mục tiêu là giảm tỷ lệ hút thuốc ở nam giới xuống dưới 36% vào năm 2030.

Quỹ cũng sẽ ưu tiên các lĩnh vực làm giảm gánh nặng bệnh tật, đồng thời thúc đẩy việc thu hẹp khoảng cách về sức khỏe giữa các nhóm dân cư.

Cuối cùng, cam kết của Quỹ đối với sức khỏe nhân dân là cơ sở để triển khai các hoạt động thực tiễn nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng từ sớm, từ xa, như TS.BS Trần Khánh Thu đã chia sẻ.