Số ca tay chân miệng tăng mạnh: hướng dẫn phòng ngừa cho nhà trẻ và mẫu giáo

Mức độ lây lan của bệnh tay chân miệng đang khiến nhiều phụ huynh và nhà quản lý giáo dục lo ngại. Các báo cáo giám sát cho thấy số ca mắc tăng rõ rệt trong năm và phần lớn rơi vào nhóm trẻ nhỏ đang học tại các cơ sở tập trung, do đó những biện pháp thực tế tại nhà trẻ, mẫu giáo cần được ưu tiên thực hiện ngay.

Ảnh chụp nhanh tình hình hiện tại

Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong 8 tháng đầu năm 2026 cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp tay chân miệng, mức tăng xấp xỉ 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Trong 4 tuần gần đây, một số tỉnh, thành tiếp tục báo cáo số ca cao, gồm TP.HCM, Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh, Lâm Đồng, Đà Nẵng và Hà Nội. Thông tin này cho thấy nguy cơ bùng phát vùng địa phương và đòi hỏi phối hợp chặt chẽ giữa ngành giáo dục và y tế.

Ai là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nhất?

Bệnh chủ yếu xuất hiện ở trẻ dưới 5 tuổi; dữ liệu ghi nhận nhóm trẻ này chiếm 87,3% tổng số ca. Trong đó, trẻ đang theo học tại nhà trẻ, trường mẫu giáo có nguy cơ cao do sinh hoạt tập trung, tiếp xúc gần và phụ thuộc nhiều vào người chăm sóc về các thói quen vệ sinh.

Tại sao thời điểm này dễ bùng dịch hơn?

Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế lưu ý tay chân miệng lưu hành quanh năm nhưng thường có xu hướng gia tăng vào tháng 9 và tháng 10, thời điểm khởi đầu năm học mới. Khi trẻ tụ tập trở lại trường, mật độ tiếp xúc tăng lên, đồng thời nếu thói quen rửa tay, vệ sinh đồ chơi và bề mặt chưa được duy trì đều đặn thì nguy cơ lây lan sẽ lớn hơn.

Khuyến cáo cho nhà trường: những việc cần làm ngay

Bộ Y tế đã gửi văn bản yêu cầu tăng cường biện pháp phòng, chống tại cơ sở giáo dục, đặc biệt ở mầm non và nhà trẻ. Các đầu việc trọng tâm gồm:

• Đảm bảo môi trường lớp học sạch, thông thoáng và đủ ánh sáng.
• Thực hiện nguyên tắc “3 sạch” cho nhà trẻ, trường mẫu giáo: ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch.
• Chuẩn bị nước sạch, xà phòng và điểm rửa tay thuận tiện cho cả trẻ và nhân viên.
• Lịch vệ sinh định kỳ cho đồ chơi, dụng cụ học tập và các bề mặt trẻ thường chạm vào.
• Tổ chức quan sát, ghi nhận tình trạng sức khỏe trẻ trong thời gian ở trường; phát hiện sớm các triệu chứng như sốt, loét miệng, hoặc phỏng nước ở lòng bàn tay/bàn chân và thông báo kịp thời cho phụ huynh.

Quy trình phối hợp khi phát hiện ca nghi ngờ hoặc ổ dịch

Khi xuất hiện các ca tập trung trong cùng lớp hoặc nhóm, nhà trường cần chủ động liên hệ và phối hợp với cơ quan y tế địa phương để thực hiện hướng dẫn phòng, chống phù hợp và báo cáo kịp thời. Sở Giáo dục và Đào tạo được đề nghị phối hợp với Sở Y tế để hỗ trợ phát hiện, xử lý và báo cáo những trường hợp nghi ngờ hoặc mắc bệnh.

Vai trò của phụ huynh: phòng bệnh bắt đầu từ gia đình

Phụ huynh cần được thông tin rõ ràng về dấu hiệu nghi ngờ và cách xử trí. Khi con có biểu hiện sốt, loét miệng hoặc xuất hiện phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối hoặc mông, nên tạm ngừng cho trẻ đến lớp và đưa trẻ đi khám để được tư vấn kịp thời. Việc duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chơi là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả.

Mỗi tuần có 3.000 ca tay chân miệng, Bộ Y tế khuyến cáo ‘3 sạch’ phòng bệnh

SKĐS – Bộ Y tế cho biết, đến nay cả nước ghi nhận gần 100.000 ca mắc tay chân miệng, đặc biệt gần đây mỗi tuần có 3.000 ca mắc.

Quan hệ giữa phòng bệnh tại trường và nguồn lực y tế

Kết nối giữa nhà trường và hệ thống y tế địa phương giúp phát hiện sớm và xử trí đúng mức, hạn chế lây lan. Đồng thời, các mô hình đào tạo về y tế và chăm sóc trẻ cũng góp phần nâng cao năng lực ứng phó; ví dụ, những phân tích chiến lược về mô hình đào tạo y khoa có thể cung cấp bối cảnh cho việc xây dựng nguồn nhân lực y tế nơi trường học cần sự hỗ trợ chuyên môn hơn, như trong tài liệu Đại học Y Hà Nội: chiến lược đa cơ sở.

Không chỉ tay chân miệng: các mối nguy nhiễm khuẩn khác

Bên cạnh tay chân miệng, Bộ Y tế cũng nhắc tới nguy cơ diễn biến phức tạp của một số bệnh truyền nhiễm khác như sốt xuất huyết và COVID-19. Cha mẹ và nhà trường cần theo dõi nhiều loại bệnh truyền nhiễm đồng thời và không chủ quan khi trẻ có triệu chứng. Những mối lo về tác nhân vi khuẩn kháng thuốc cũng là vấn đề phụ huynh nên lưu ý, ví dụ tình trạng liên quan tới Phế cầu kháng kháng sinh ở trẻ đã được cảnh báo trong bối cảnh các bệnh nhiễm khuẩn nặng.

Trong một số tình huống cấp cứu nghiêm trọng khác, kinh nghiệm lâm sàng về hồi sức và xử lý có thể cung cấp bài học quan trọng cho hệ thống y tế và bệnh viện; bài học về thời gian và kỹ thuật can thiệp trong các ca ngừng tuần hoàn là một ví dụ được ghi nhận trong bài viết Hồi sinh sau 35 phút ép tim, cho thấy tầm quan trọng của quy trình cấp cứu được tổ chức tốt.

Làm thế nào để nhà trường hành động theo thứ tự ưu tiên

Để thực tế và khả thi, nhà trường có thể xây danh sách công việc theo thứ tự sau:

1. Đảm bảo nguồn nước sạch và xà phòng ở nhiều điểm rửa tay.
2. Thiết lập lịch vệ sinh hàng ngày, đặc biệt cho đồ chơi và bề mặt tiếp xúc.
3. Đào tạo ngắn cho nhân viên về dấu hiệu nghi ngờ và quy trình báo cáo.
4. Giao tiếp minh bạch với phụ huynh về chính sách khi trẻ có biểu hiện bệnh.
5. Phối hợp với y tế địa phương khi có ca hoặc ổ dịch để nhận hướng dẫn chuyên môn.

Những điều phụ huynh nên ghi nhớ

Phụ huynh đóng vai trò then chốt trong phòng chống lây lan: giữ trẻ ở nhà khi có triệu chứng, tập thói quen rửa tay đúng cách, vệ sinh đồ chơi ở nhà và phối hợp chặt chẽ với trường khi được thông báo có ca mắc. Việc chủ động này vừa bảo vệ con vừa hạn chế nguy cơ lây cho các trẻ khác trong lớp.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Bệnh tay chân miệng lây qua đường nào?

Thông tin giám sát cho biết bệnh có khả năng lây qua đường tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi họng, dịch các bọng nước, phân hoặc các bề mặt, đồ vật bị nhiễm vi rút.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Nên đưa trẻ đi khám nếu xuất hiện sốt kèm theo loét miệng, hoặc phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông; việc khám giúp phân biệt và được tư vấn xử trí kịp thời.

Nhà trường cần làm gì khi có một trẻ nghi ngờ mắc?

Nhà trường cần tách trẻ, thông báo phụ huynh, vệ sinh khu vực tiếp xúc và liên hệ ngay với cơ quan y tế địa phương để được hướng dẫn xử lý phù hợp.

Kết luận: ưu tiên hành động thực tế

Số liệu gần đây nhắc lại rằng phòng, chống tay chân miệng không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà là việc chung giữa nhà trường, phụ huynh và cộng đồng. Các biện pháp đơn giản nhưng kiên trì—như đảm bảo nước sạch, rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi và phát hiện sớm—làm giảm đáng kể rủi ro lây lan. Việc thực hiện các bước này càng sớm và đồng bộ sẽ giúp bảo vệ trẻ nhỏ trong giai đoạn bắt đầu năm học.