Khánh Hòa khẩn trương triển khai chiến dịch 100 ngày sau phát hiện 18 ca sốt rét

Một đợt sàng lọc quy mô đã được kích hoạt tại Khánh Hòa sau khi ngành y tế địa phương phát hiện các ca sốt rét mới tập trung ở một vài xã ven rừng. Các kết quả ban đầu và phản ứng của cơ quan chức năng cho thấy nỗ lực tăng cường truy vết, xét nghiệm và tuyên truyền phòng bệnh nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Tình hình dịch tễ: con số và phân bố

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Khánh Hòa (CDC Khánh Hòa), chiến dịch xét nghiệm, phòng chống và loại trừ sốt rét trong vòng 100 ngày đã được thực hiện kể từ ngày 17/8. Giai đoạn 17/8 đến 31/8, đội ngũ y tế đã xét nghiệm cho 1.310 người thuộc nhóm nguy cơ.

Kết quả xét nghiệm phát hiện 18 trường hợp dương tính với ký sinh trùng gây sốt rét. Toàn bộ các ca mắc mới tập trung tại hai xã: Nam Khánh Vĩnh và Tây Khánh Vĩnh, nơi chiếm 76% tổng số người thuộc nhóm nguy cơ được sàng lọc trong đợt này. Trong số 18 ca, có 5 trẻ em ở độ tuổi 15 trở xuống.

Ai dễ mắc và vì sao các ca xuất hiện?

Bệnh nhân được ghi nhận phần lớn là những người vào rừng hoặc nương rẫy, ngủ lại trong rừng-rẫy từ 2–3 ngày trở lên trước khi trở về. Một số trẻ em bị lây nhiễm do theo cha mẹ vào rẫy và ở lại cùng trong thời gian đó. Hành vi ở lại qua đêm tại vùng rừng-rẫy làm tăng nguy cơ bị muỗi Anopheles truyền ký sinh trùng sốt rét đốt.

Dù nhiều người treo màn hoặc dùng kem xua muỗi, việc ngủ ngoài trời ở khu vực có muỗi hoạt động mạnh vào buổi tối vẫn tiềm ẩn nguy cơ cao. Do vậy, điều kiện sinh hoạt và thời điểm hoạt động ngoài rừng là những yếu tố quyết định nguy cơ mắc bệnh.

Phản ứng của ngành y tế địa phương

CDC Khánh Hòa đã tăng cường lực lượng y tế dự phòng tại các điểm nguy cơ cao và rất cao, đảm bảo có đội ngũ xét nghiệm, tư vấn, điều tra dịch tễ và hướng dẫn người dân. Các điểm kiểm soát người ra vào rừng đã được thiết lập nhằm quản lý thời gian người dân vào-rừng và hỗ trợ phân loại, xét nghiệm khi cần.

Trong quá trình tổ chức, nhân viên y tế đã có mặt xuyên các ngày nghỉ lễ để xét nghiệm và điều tra dịch tễ tại chỗ. Mục tiêu là phát hiện sớm ca bệnh, xử lý kịp thời và ngăn chặn chuỗi lây truyền trong cộng đồng.

Làm thế nào để giảm nguy cơ khi phải vào rừng?

Bác sĩ Tôn Thất Toàn, Phó Giám đốc CDC Khánh Hòa, nhấn mạnh một số khuyến cáo thực tiễn cho người dân sống ở vùng có nguy cơ sốt rét:

• Tránh ngủ lại rừng-rẫy; nếu có việc bắt buộc, nên sắp xếp rời khỏi khu vực trước 17 giờ bởi muỗi truyền sốt rét hoạt động mạnh vào buổi tối.
• Quản lý chặt trẻ em, không để các em theo cha mẹ ở lại rẫy hoặc chơi trong khu vực nhiều muỗi.
• Dù sử dụng màn hoặc các biện pháp xua muỗi, người dân vẫn cần lưu ý rằng các biện pháp này không hoàn toàn bảo đảm nếu tiếp tục ngủ ngoài trời trong khu vực có vector truyền bệnh.
• Các chốt kiểm soát cần nắm rõ thời gian vào-rừng của từng người để can thiệp kịp thời khi phát hiện trường hợp không ra khỏi rừng trước giờ nguy cơ.

Khuyến cáo khi có triệu chứng nghi ngờ

Sốt rét do ký sinh trùng Plasmodium gây ra và lây truyền qua muỗi Anopheles. Triệu chứng thường gặp gồm sốt, đau đầu và rét run. Bệnh có thể được điều trị khỏi nếu được phát hiện và điều trị sớm; ngược lại, nếu diễn biến nặng có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm.

Khi xuất hiện sốt hoặc các triệu chứng nghi ngờ, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được khám và làm xét nghiệm chẩn đoán. Không khuyến cáo tự điều trị tại nhà khi chưa có chẩn đoán xác định.

Sốt rét phía Nam: Ca bệnh giảm, nguy cơ ngoại lai tăng

SKĐS – Sốt rét đã được loại trừ ở nhiều địa phương phía Nam, nhưng ca bệnh ngoại lai vẫn nhắc nhở cộng đồng không chủ quan.

Ý nghĩa của chiến dịch 100 ngày và hướng can thiệp tiếp theo

Chiến dịch 100 ngày do CDC Khánh Hòa phát động nhằm mục tiêu sàng lọc nhanh, phát hiện sớm và điều trị kịp thời các ổ dịch mới. Việc xét nghiệm tập trung trong những khu vực nguy cơ cao giúp cơ quan y tế khoanh vùng đối tượng tiếp xúc, thực hiện xử lý theo dõi và giảm nguy cơ lây lan rộng.

Cần tiếp tục duy trì giám sát chủ động tại các chốt ra vào rừng, tăng cường tuyên truyền về thời điểm muỗi hoạt động, đồng thời phối hợp với cộng đồng để báo ngay trường hợp sốt kéo dài hoặc có dấu hiệu nặng. Việc kết hợp biện pháp dự phòng cá nhân và quản lý cộng đồng là then chốt để kiểm soát dịch.

Các điểm người dân cần ghi nhớ

• Rời khỏi rừng-rẫy trước 17 giờ nếu có thể, hạn chế ngủ lại ngoài rừng.
• Quản lý trẻ em, tránh cho các cháu vào khu vực có nguy cơ cao nhiều muỗi.
• Khi nghi ngờ sốt rét, đến cơ sở y tế để được xét nghiệm và điều trị đúng phác đồ; đừng tự dùng thuốc mà không có chỉ định.
• Hợp tác với lực lượng y tế khi có các đợt sàng lọc, cung cấp thông tin về thời gian vào-rừng để thuận lợi cho hoạt động kiểm soát dịch.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh sốt rét lây truyền bằng cách nào?

Sốt rét lây qua vết đốt của muỗi Anopheles mang ký sinh trùng Plasmodium; việc tiếp xúc trong giờ muỗi hoạt động làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

Nếu đã dùng màn và kem xua muỗi còn cần lưu ý gì?

Dù các biện pháp này giúp giảm tiếp xúc với muỗi, nhưng ngủ ngoài trời ở vùng rừng vẫn có nguy cơ. Hạn chế ngủ lại rừng-rẫy vào ban đêm vẫn là cách phòng ngừa hiệu quả hơn.

Khi nào nên đi xét nghiệm?

Nên đến cơ sở y tế xét nghiệm ngay khi xuất hiện sốt, rét run hoặc đau đầu kèm theo, nhất là nếu trong thời gian gần đã vào rừng hoặc sống ở vùng có ổ dịch.

Kết luận

Việc phát hiện 18 ca dương tính trong đợt xét nghiệm sàng lọc ngắn cho thấy nguy cơ tồn tại tại một số điểm nóng ở Khánh Hòa. Chiến dịch 100 ngày, cùng với quản lý chặt chẽ người vào-rừng và tăng cường xét nghiệm, là biện pháp cấp thiết nhằm ngăn chặn bùng phát. Người dân và cộng đồng đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện các khuyến cáo phòng bệnh để bảo vệ bản thân và gia đình.

Để tìm hiểu sâu hơn về xử trí cấp cứu khi bệnh nội khoa phức tạp gặp kèm tổn thương tiêu hóa, bạn có thể đọc bài viết xử trí nhồi máu cơ tim và thủng dạ dày cấp cứu nhằm nắm rõ cách ưu tiên can thiệp và vai trò của hội chẩn liên chuyên khoa.

Nếu bạn quan tâm đến thách thức nhân lực y tế cơ sở sau sắp xếp hành chính và tác động lên quản lý dịch bệnh tại địa phương, tham khảo bài thực trạng thiếu nhân lực y tế cơ sở ở Nghệ An để hiểu rõ những khoảng trống và kỳ vọng chính sách hỗ trợ.

Nếu muốn biết về giải pháp điều trị bảo tồn cho các bệnh nhân mắt nặng khi ghép giác mạc không phải lựa chọn duy nhất, bài viết tạo hình đồng tử dạng lỗ bảo tồn thị lực sẽ cung cấp góc nhìn lâm sàng và kỹ thuật thực hiện.